Tóm tắt
Một báo cáo nghiên cứu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho thấy chỉ cần các ngân hàng Mỹ tăng nhẹ lãi suất tiền gửi cũng có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng của các stablecoin lớn như USDC và USDT. Mức tăng 1 điểm cơ bản (0,01 điểm phần trăm) trong một tuần đủ để kéo tăng trưởng vốn hoá thị trường stablecoin trong 10 tuần từ khoảng 15% xuống khoảng 12%. Tác động mạnh hơn với USDC của Circle so với USDT của Tether, và nhóm tác giả nhấn mạnh ngân hàng vẫn còn một phần ảnh hưởng lên tốc độ dịch chuyển sang stablecoin thông qua chính sách lãi suất tiền gửi.
Stablecoin là loại tiền mã hoá được thiết kế để giữ giá trị ổn định, thường neo theo đồng USD với tỷ lệ 1:1 và được bảo chứng bằng tài sản dự trữ như trái phiếu chính phủ hoặc tiền gửi ngân hàng.
BIS (Ngân hàng Thanh toán Quốc tế) là tổ chức quốc tế có trụ sở tại Basel, Thụy Sĩ, được xem là “ngân hàng của các ngân hàng trung ương”, chuyên công bố các nghiên cứu định hướng chính sách tài chính toàn cầu.
- Tăng 1 điểm cơ bản lãi suất tiền gửi ngân hàng Mỹ trong một tuần làm tăng trưởng stablecoin trong 10 tuần giảm từ khoảng 15% xuống khoảng 12%.
- Theo ước tính được nhóm tác giả ưu tiên, tác động mạnh gấp khoảng ba lần, kéo tăng trưởng xuống khoảng 6%.
- Ảnh hưởng rõ hơn với USDC của Circle so với USDT của Tether.
- Dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu theo tuần, từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2025.
Phát hiện chính của nghiên cứu BIS
Theo báo cáo nghiên cứu (working paper) do BIS công bố, các ngân hàng có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng của những stablecoin như USDT và USDC nếu trả lãi cao hơn cho người gửi tiền.
Hai nhà nghiên cứu Rashad Ahmed và Iñaki Aldasoro đã phân tích dữ liệu theo tuần từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2025, có tính đến giá bitcoin, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ và các điều kiện tài chính chung.
Nhóm tác giả phát hiện rằng mức tăng 1 điểm cơ bản của lãi suất tiền gửi bình quân trong một tuần là dấu hiệu dự báo tăng trưởng stablecoin sẽ chậm lại.
Điểm cơ bản (basis point) là đơn vị đo lãi suất phổ biến trong tài chính, trong đó 1 điểm cơ bản tương đương 0,01 điểm phần trăm, tức 100 điểm cơ bản bằng 1%.
Con số tưởng như rất nhỏ này — chỉ 0,01 điểm phần trăm — đã kéo tăng trưởng bình quân 10 tuần của tổng vốn hoá thị trường stablecoin giảm từ khoảng 15% xuống khoảng 12%.
Với ước tính được nhóm tác giả ưu tiên, có điều chỉnh cho yếu tố các ngân hàng tăng lãi suất để phản ứng với đà tăng trưởng của stablecoin, tác động lớn hơn khoảng ba lần và đưa tăng trưởng xuống khoảng 6%, dù chính nhóm tác giả cũng lưu ý phương pháp này còn một số điểm yếu. Trong cả hai trường hợp, tăng trưởng chậm lại nhưng không đảo chiều.
Vì sao USDC nhạy cảm hơn USDT
Mối quan hệ giữa lãi suất tiền gửi và tăng trưởng stablecoin rõ nét hơn với USDC của Circle so với USDT của Tether. Nhóm tác giả cho rằng điều này phù hợp với việc USDC có quan hệ gắn kết chặt hơn với người dùng tại Mỹ.
Cuộc tranh luận khiến giới điều hành ngân hàng lo ngại
Kết quả nghiên cứu bổ sung thêm bằng chứng cho một cuộc tranh luận vốn đã nhận nhiều cảnh báo từ phía lãnh đạo ngân hàng. Hồi tháng 1, CEO Bank of America Brian Moynihan cảnh báo có thể có tới 6.000 tỷ USD tiền gửi dịch chuyển sang stablecoin và các sản phẩm liên quan có trả lợi suất, qua đó làm giảm năng lực cho vay và đẩy chi phí đi vay lên cao.
Dòng tiền dự trữ và chi phí vốn của ngân hàng
Tác động một phần phụ thuộc vào nơi các tổ chức phát hành stablecoin đặt khoản dự trữ. Một phân tích của nhân viên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố hồi tháng 12 giải thích rằng tiền đưa vào stablecoin có thể quay trở lại ngân hàng dưới dạng tiền gửi của tổ chức phát hành, làm thay đổi nguồn cung vốn cho ngân hàng ngay cả khi tổng tiền gửi không đổi.
Những khoản số dư lớn hơn và không được bảo hiểm có thể buộc ngân hàng phải nắm giữ nhiều tài sản thanh khoản hơn, để lại ít dư địa hơn cho các khoản vay dài hạn mà tổ chức tài chính cấp ra.
Việc trả lãi cao hơn để giữ chân khách hàng cũng làm tăng chi phí vốn của ngân hàng. Phân tích của Fed gợi ý ngân hàng có thể áp mức lãi suất tốt hơn cho nhóm khách hàng dễ chuyển sang stablecoin nhất, trong khi giữ lãi suất thấp hơn cho những người gửi tiền ít linh động.
Những giới hạn của nghiên cứu
Báo cáo của BIS không khẳng định có sự sụt giảm tiền gửi hay tín dụng ngân hàng. Mẫu dữ liệu chỉ bao trùm một giai đoạn lãi suất cao, và các kết luận có thể thay đổi khi stablecoin sinh lời cùng các quỹ thị trường tiền tệ được token hoá ngày càng phổ biến.
Token hoá (tokenization) là việc chuyển một tài sản thực hoặc quyền tài chính thành token kỹ thuật số trên blockchain, cho phép giao dịch, chia nhỏ và nắm giữ theo cách thức mới.
Dù vậy, nhóm tác giả viết rằng các ngân hàng “vẫn giữ được một phần ảnh hưởng lên tốc độ dịch chuyển đó thông qua chính sách lãi suất tiền gửi”.
Câu hỏi thường gặp
Nghiên cứu của BIS phát hiện điều gì về stablecoin?
Nghiên cứu cho thấy khi lãi suất tiền gửi bình quân của ngân hàng Mỹ tăng 1 điểm cơ bản (0,01 điểm phần trăm) trong một tuần, tăng trưởng bình quân 10 tuần của vốn hoá thị trường stablecoin giảm từ khoảng 15% xuống khoảng 12%. Với ước tính được nhóm tác giả ưu tiên, tác động mạnh gấp khoảng ba lần, kéo tăng trưởng xuống khoảng 6%.
Vì sao USDC chịu ảnh hưởng mạnh hơn USDT?
Theo nhóm tác giả, mối liên hệ giữa lãi suất tiền gửi và tăng trưởng stablecoin rõ nét hơn với USDC của Circle so với USDT của Tether, phù hợp với việc USDC có quan hệ gắn kết chặt hơn với người dùng tại Mỹ.
Ngân hàng có thể làm chậm tăng trưởng stablecoin bằng cách nào?
Bằng cách tăng lãi suất tiền gửi để giữ chân người gửi tiền. Nhóm tác giả kết luận ngân hàng vẫn giữ được một phần ảnh hưởng lên tốc độ dịch chuyển sang stablecoin thông qua chính sách lãi suất tiền gửi.
Nghiên cứu có khẳng định tiền gửi rời khỏi ngân hàng không?
Không. Báo cáo không chứng minh được việc mất tiền gửi hay tín dụng ngân hàng; mẫu dữ liệu chỉ bao gồm một giai đoạn lãi suất cao và kết quả có thể thay đổi khi stablecoin sinh lời cùng các quỹ thị trường tiền tệ được token hoá trở nên phổ biến hơn.
Vì sao lãi suất tiền gửi tăng lại ảnh hưởng tới stablecoin?
Khi tiền gửi ngân hàng trả lãi hấp dẫn hơn, người nắm giữ có ít động lực chuyển tiền sang stablecoin — vốn thường không trả lãi trực tiếp — nên tốc độ tăng vốn hoá thị trường stablecoin chậm lại.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Finance
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
