Tóm tắt
Các công ty kho bạc bitcoin như Strategy (MSTR) và Strive (ASST) đang phải xoay xở giữa hai mục tiêu: huy động tiền để mua thêm bitcoin và duy trì sức hấp dẫn của cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn — kênh gọi vốn chủ lực của họ. Theo Fidelity Digital Assets, trong 20 tháng kể từ khi ra mắt, các chứng khoán này đã tài trợ cho việc mua 135.979 BTC tính đến ngày 5/10, tương đương hơn 0,5% nguồn cung tối đa của bitcoin. Fidelity ước tính thị trường cổ phiếu ưu đãi gắn với bitcoin có quy mô khoảng 12 tỷ USD, và cho rằng vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng khi thị trường thu nhập cố định toàn cầu trị giá 150 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, số cổ phiếu lưu hành càng lớn thì nghĩa vụ trả cổ tức càng tăng, trong khi các chương trình mua lại cổ phiếu lại cạnh tranh vốn trực tiếp với việc mua bitcoin. Giới phân tích nhìn chung vẫn cho rằng ETF sẽ là kênh cầu lớn hơn, còn cổ phiếu ưu đãi đóng vai trò “làn gió đuôi” thứ hai dành cho nhóm nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất.
Bài toán cân bằng giữa mua bitcoin và trả cổ tức
Các công ty kho bạc bitcoin như Strategy (MSTR) và Strive (ASST) — những đơn vị mà hoạt động mua của họ góp phần duy trì nhu cầu đối với đồng tiền mã hoá lớn nhất — đang đối mặt với một bài toán cân bằng khó, theo Fidelity Digital Assets và các chuyên gia phân tích trao đổi với CoinDesk.
Công ty kho bạc bitcoin là doanh nghiệp niêm yết dùng nguồn vốn huy động được (từ phát hành cổ phiếu, trái phiếu hoặc các công cụ tài chính khác) để mua và nắm giữ bitcoin trên bảng cân đối kế toán, biến bitcoin thành tài sản dự trữ chính của công ty.
Một mặt, họ cần tiền mặt để tài trợ cho các đợt mua. Mặt khác, họ phải giữ được sự hào hứng của nhà đầu tư đối với các đợt phát hành mới cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn — công cụ gọi vốn ưa thích của họ. Khi số cổ phiếu lưu hành tăng lên, các khoản cổ tức phải trả cũng tăng theo.
Cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn là loại chứng khoán nằm giữa nợ và cổ phiếu phổ thông trong cơ cấu vốn: nhà đầu tư nhận cổ tức định kỳ, không có quyền biểu quyết và chứng khoán không có ngày đáo hạn cố định.
Trong báo cáo công bố hôm thứ Ba, chuyên viên phân tích nghiên cứu Zack Wainwright của Fidelity viết rằng các chứng khoán này đã tài trợ cho việc mua khoảng 136.000 bitcoin — chính xác là 135.979 BTC tính đến ngày 5/10 — tương đương hơn 0,5% nguồn cung tối đa của bitcoin.
Strategy, công ty nắm giữ bitcoin lớn nhất trong khối doanh nghiệp, là đơn vị chi phối thị trường. Năm lớp cổ phiếu ưu đãi của công ty khiến nó trở thành thước đo chuẩn cho độ bền của mô hình này. Đợt phát hành đầu tiên, STRK, ra mắt vào tháng 2/2025. Fidelity ước tính thị trường cổ phiếu ưu đãi tập trung vào bitcoin có quy mô khoảng 12 tỷ USD. Thị trường thu nhập cố định toàn cầu là 150 nghìn tỷ USD, cho thấy vẫn còn dư địa tăng trưởng.
Chạm tới nhóm nhà đầu tư tìm lợi suất
Bằng cách bán cổ phiếu ưu đãi trả cổ tức nhưng không có ngày đáo hạn cố định, các công ty giảm áp lực tái cấp vốn đồng thời thu hút những nhà đầu tư không muốn nắm giữ bitcoin trực tiếp.
“Cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn đã mang bitcoin đến với nhóm nhà đầu tư thu nhập — nhóm mà ETF chưa từng chạm tới,” Mark Palmer, chuyên viên phân tích nghiên cứu cổ phiếu cấp cao tại StoneX, nhận định.
ETF (quỹ hoán đổi danh mục) là quỹ được niêm yết và mua bán trên sàn chứng khoán như một cổ phiếu, giúp nhà đầu tư tiếp cận một tài sản hoặc một rổ tài sản mà không cần nắm giữ trực tiếp.
Ryan Rasmussen, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Bitwise, cũng cho rằng các sản phẩm này thu hút nhóm người mua vốn né tránh ETF bitcoin, dù ông dự báo ETF vẫn sẽ là kênh cầu lớn hơn.
“Về dài hạn, tôi cho rằng ETF sẽ là nguồn cầu lớn hơn đối với bitcoin, còn các đợt phát hành cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn đóng vai trò làn gió đuôi thứ hai, phục vụ một kiểu nhà đầu tư khác (nhà đầu tư tìm lợi suất),” Rasmussen nói.
James Butterfill, trưởng bộ phận nghiên cứu của CoinShares, cho biết riêng STRC — loại cổ phiếu trả cổ tức thả nổi hiện khoảng 12% — đã huy động được 7,5 tỷ USD trong năm 2026 tính đến cuối tháng 7. Nguồn vốn này đi kèm chi phí cổ tức định kỳ.
Lợi suất (yield) là tỷ lệ thu nhập mà nhà đầu tư nhận được từ một khoản đầu tư trong một khoảng thời gian, thường tính theo năm và so với giá trị khoản đầu tư hoặc mệnh giá.
Alex Blume, nhà sáng lập kiêm CEO của Two Prime — đơn vị quản lý tài sản bitcoin cho tổ chức — chỉ ra rằng các sản phẩm như STRC hay SATA của Strive không chỉ đem lại mức tiếp xúc với giá bitcoin. Giá của chúng còn phản ánh năng lực quản trị, các nghĩa vụ của đơn vị phát hành và điều kiện thị trường vốn.
Ông dẫn chứng việc STRC có lúc rơi xuống vùng 70 USD vào cuối tháng 6 như bằng chứng cho thấy sản phẩm có thể biến động mạnh. Ông cho rằng lượng phát hành ngày càng tăng tạo ra sự căng thẳng giữa ba mục tiêu: tăng lượng bitcoin trên mỗi cổ phiếu phổ thông, đáp ứng các cam kết trả cổ tức bằng USD và tránh phải bán bitcoin. Cổ phiếu ưu đãi của Strategy hiện giao dịch quanh mức 99,40 USD.
Mua lại cổ phiếu cạnh tranh với việc mua bitcoin
“Vấn đề nan giải là nhu cầu đối với cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn mang tính phản hồi (reflexive),” Palmer nói, thêm rằng dòng tiền mua bằng cổ phiếu ưu đãi chỉ tiếp tục nếu chứng khoán giao dịch ở hoặc gần mệnh giá.
Mệnh giá (par value) là giá trị danh nghĩa được ghi trên chứng khoán khi phát hành, thường là mốc tham chiếu để tính cổ tức và để đánh giá chứng khoán đang giao dịch cao hơn hay thấp hơn giá trị phát hành.
Butterfill cho rằng khi giá xuống dưới mệnh giá, các đợt phát hành mới trở nên kém hấp dẫn hơn và doanh nghiệp có thể chuyển sang ưu tiên mua lại cổ phiếu.
Theo Butterfill, báo cáo cập nhật hàng tuần mới nhất của Strategy cho thấy công ty đã chi 193 triệu USD để mua lại STRC, trong khi chỉ mua thêm 267 bitcoin. Ông cho biết công ty cũng nâng hạn mức cho phép mua lại cổ phiếu ưu đãi lên 3 tỷ USD.
“Mua lại cổ phiếu có thể giảm chi phí cổ tức trong tương lai, nhưng hiện tại chúng cạnh tranh vốn trực tiếp với việc mua bitcoin,” Butterfill nói.
Ông bổ sung rằng dự trữ tiền mặt tạo ra một lớp đệm, dù Strategy đã có lúc phải bán một phần bitcoin để chi trả cổ tức cổ phiếu ưu đãi.
ETF vẫn là kênh lớn hơn
Theo Butterfill, các ETF bitcoin giao ngay tại Mỹ đã hút khoảng 57 tỷ USD dòng tiền ròng luỹ kế và đang nắm giữ khoảng 106 tỷ USD tài sản.
Các đợt tạo lập ròng của ETF làm tăng lượng bitcoin mà quỹ nắm giữ, trong khi việc phát hành cổ phiếu ưu đãi cho phép ban lãnh đạo toàn quyền quyết định chi tiêu. Ông cho rằng các đợt mua lại chứng chỉ quỹ (redemption) có thể đảo ngược nhu cầu ETF nhưng không để lại nghĩa vụ cổ tức kéo dài.
Butterfill nhìn nhận cổ phiếu ưu đãi có tác dụng khuếch đại chu kỳ: chúng hỗ trợ các đợt mua khi điều kiện huy động vốn thuận lợi, và sự hỗ trợ đó sẽ yếu dần khi tâm lý thị trường xấu đi.
Các con số đáng chú ý
- 135.979 BTC được tài trợ bằng cổ phiếu ưu đãi tính đến ngày 5/10, trong 20 tháng kể từ khi công cụ này ra mắt — tương đương hơn 0,5% nguồn cung tối đa của bitcoin.
- Khoảng 12 tỷ USD: quy mô thị trường cổ phiếu ưu đãi tập trung vào bitcoin theo ước tính của Fidelity.
- 150 nghìn tỷ USD: quy mô thị trường thu nhập cố định toàn cầu, cho thấy dư địa tăng trưởng còn lớn.
- Tháng 2/2025: thời điểm Strategy phát hành lô cổ phiếu ưu đãi đầu tiên, STRK.
- Khoảng 12%: mức cổ tức thả nổi hiện tại của STRC; riêng mã này đã huy động 7,5 tỷ USD trong năm 2026 tính đến cuối tháng 7.
- 99,40 USD: giá giao dịch hiện tại của cổ phiếu ưu đãi Strategy (đã có lúc rơi về vùng 70 USD vào cuối tháng 6).
- 193 triệu USD: số tiền Strategy chi để mua lại STRC trong tuần gần nhất, so với 267 bitcoin được mua thêm; hạn mức mua lại cổ phiếu ưu đãi được nâng lên 3 tỷ USD.
- Khoảng 57 tỷ USD dòng tiền ròng luỹ kế và khoảng 106 tỷ USD tài sản của các ETF bitcoin giao ngay tại Mỹ.
Câu hỏi thường gặp
Cổ phiếu ưu đãi đã tài trợ cho việc mua bao nhiêu bitcoin?
Theo Fidelity Digital Assets, các chứng khoán này đã tài trợ cho việc mua 135.979 BTC tính đến ngày 5/10, trong vòng 20 tháng kể từ khi ra mắt, tương đương hơn 0,5% nguồn cung tối đa của bitcoin.
Vì sao Strategy và Strive phải cân bằng giữa mua bitcoin và trả cổ tức?
Họ cần tiền mặt để mua bitcoin nhưng đồng thời phải duy trì sức hấp dẫn của các đợt phát hành cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn. Khi số cổ phiếu lưu hành tăng, nghĩa vụ trả cổ tức cũng tăng theo, tạo áp lực lên dòng tiền dùng để mua bitcoin.
Mua lại cổ phiếu ưu đãi ảnh hưởng thế nào đến việc mua bitcoin?
Mua lại cổ phiếu giúp giảm chi phí cổ tức trong tương lai nhưng lại cạnh tranh vốn với việc mua bitcoin ngay ở hiện tại. Trong báo cáo tuần gần nhất, Strategy chi 193 triệu USD để mua lại STRC nhưng chỉ mua thêm 267 bitcoin.
ETF hay cổ phiếu ưu đãi là kênh cầu lớn hơn đối với bitcoin?
Giới phân tích cho rằng ETF vẫn là kênh cầu lớn hơn. Các ETF bitcoin giao ngay tại Mỹ đã hút khoảng 57 tỷ USD dòng tiền ròng luỹ kế và nắm giữ khoảng 106 tỷ USD tài sản, trong khi cổ phiếu ưu đãi chủ yếu phục vụ nhóm nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất.
Vì sao cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn hấp dẫn nhà đầu tư?
Vì chúng trả cổ tức định kỳ nhưng không có ngày đáo hạn cố định, giúp nhà đầu tư có thu nhập từ câu chuyện bitcoin mà không cần nắm giữ bitcoin trực tiếp. Chẳng hạn, STRC hiện trả cổ tức thả nổi khoảng 12%.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Bitcoin
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
