Tóm tắt
Vàng đang giao dịch gần 4.200 USD/oz, còn bitcoin quanh mốc 84.000 USD (khoảng 83.212,45 USD), làm sống lại câu hỏi quen thuộc: nhà đầu tư nên nắm vàng hay “vàng kỹ thuật số”? Steve Neamtz, CEO của Yorkville America, lập luận đây không phải hai lựa chọn loại trừ nhau mà là hai điểm khác nhau trên cùng một lộ trình. Cả hai tài sản đều có nguồn cung không thể bị mở rộng bởi ngân hàng trung ương hay chính sách tài khóa, nên sức hấp dẫn của chúng tăng lên khi nợ công toàn cầu phình to: riêng nợ liên bang Mỹ đã vượt 39.000 tỷ USD và nước này chi khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm chỉ để trả lãi. Đồng USD mất khoảng 40% sức mua trong hai thập kỷ qua. Ngân hàng trung ương đã mua kỷ lục 289 tấn vàng trong quý II/2026, sau 244 tấn trong quý I. Vàng đã có sẵn hạ tầng lưu ký, pháp lý và tư cách dự trữ; bitcoin đang xây dựng những thứ đó, với các quỹ ETF giao ngay giải quyết bài toán lưu ký nhưng chưa đạt vị thế tài sản dự trữ quốc gia. Bản tin cũng điểm qua loạt tiêu đề đáng chú ý: ESMA buộc nền tảng crypto loại bỏ stablecoin không tuân thủ MiCA trong ba tháng, Sberbank được phép giao dịch crypto, Ledger phát hiện chip do thám trong thiết bị bán lại, Thái Lan mở sàn chứng khoán cho ETF bitcoin và ether, Standard Chartered triển khai lưu ký RLUSD tại Dubai, cùng biểu đồ tuần về đà hồi phục của CHIP.
Nội dung chi tiết
Bạn đang đọc Crypto Long & Short, bản tin hằng tuần dành cho nhà đầu tư tổ chức, cung cấp góc nhìn, tin tức và phân tích chuyên sâu. Lưu ý: các quan điểm trong chuyên mục này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của CoinDesk, CoinDesk Indices hay các chủ sở hữu, đơn vị liên kết.
Vàng và bitcoin là đồng minh chống lại sự phá giá tiền tệ
Vàng giao dịch quanh ngưỡng 4.200 USD/oz, song hành cùng bitcoin đang giữ vùng 84.000 USD, đã khơi lại một cuộc tranh luận quen thuộc: nhà đầu tư nên nắm vàng hay lựa chọn thay thế mang tên “vàng kỹ thuật số”?
Trong 5.000 năm, vàng đã chứng minh giá trị của mình như một tài sản dự trữ. Lịch sử 17 năm của bitcoin mang lại bằng chứng thực nghiệm ít hơn nhiều. Nhưng điểm chung giữa hai tài sản là nguồn cung của chúng không thể bị mở rộng bởi ngân hàng trung ương hay các nhà hoạch định chính sách tài khóa. Sự khan hiếm chung này càng trở nên quan trọng trong một thế giới ngập trong nợ.
Debasement (phá giá tiền tệ) là hiện tượng sức mua của một đồng tiền bị bào mòn theo thời gian, thường do lạm phát, in tiền hoặc nợ công gia tăng. Nhà đầu tư tìm đến các tài sản có nguồn cung hạn chế như vàng hay bitcoin để phòng ngừa rủi ro này.
Chỉ tính riêng tại Mỹ, nợ liên bang đã vượt 39.000 tỷ USD. Mỹ hiện chi khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm chỉ để trả lãi cho khoản nợ hiện hữu, và triển vọng còn khó khăn hơn với phần lớn thế giới phát triển. Tiền tệ thường đóng vai trò van xả cho các lo ngại về tài khóa. Ví dụ, đồng USD đã mất khoảng 40% sức mua trong hai thập kỷ qua.
Trước bối cảnh đó, cần hiểu rõ vị trí của những tài sản có nguồn cung hạn chế trong các danh mục đầu tư đa dạng hóa dài hạn. Một nghiên cứu năm 2025 đăng trên Resources Policy, sử dụng phân tích tương quan chéo đa phân dạng (multifractal cross-correlation) trên sáu nhóm tài sản — cổ phiếu thị trường phát triển và mới nổi, trái phiếu, hàng hóa, năng lượng và crypto — kết luận rằng “cả vàng lẫn bitcoin đều không thể được xếp vào nhóm công cụ phòng ngừa rủi ro (hedge) hay tài sản trú ẩn an toàn (safe haven) cho thị trường tài chính” khi kiểm định nghiêm ngặt.
Safe haven (tài sản trú ẩn an toàn) là tài sản được kỳ vọng giữ hoặc tăng giá khi thị trường tài chính lao dốc. Hedge (công cụ phòng ngừa) là tài sản có tương quan âm hoặc trung tính với danh mục, giúp giảm biến động tổng thể.
Đó là phát hiện về hành vi trong các nhịp giảm của thị trường — liệu mỗi tài sản có thực sự đi ngược cổ phiếu và trái phiếu khi thị trường lao dốc hay không. Kết luận này không nói lên điều gì về việc liệu mỗi tài sản có giữ được giá trị so với một đồng tiền đang âm thầm nhưng đều đặn mất giá hay không. Nhà đầu tư và các nhà phân bổ vốn mua vàng hay bitcoin thường không dùng chúng như tấm đệm chống sốc. Họ đang thực hiện một cược vào sự phá giá tiền tệ: rằng một tài sản độc lập với lời hứa thanh toán của bất kỳ chính phủ nào sẽ mang lại lợi ích đa dạng hóa.
Với cược đó, vàng và bitcoin không chạy đua với nhau — chúng ở những điểm khác nhau trên cùng một đường đua. Vàng đã có sẵn hạ tầng lưu ký, pháp lý và tư cách dự trữ cho phép ngân hàng trung ương hành động dựa trên luận điểm phá giá tiền tệ và đa dạng hóa dự trữ ngay hôm nay. Bitcoin thì chưa — ít nhất là chưa đầy đủ.
Lợi thế của vàng phản ánh hạ tầng được xây dựng qua nhiều thập kỷ, chứ không phải một luận điểm mạnh hơn. Bitcoin chưa có mức độ thâm nhập tri thức tương đương. Nó ở giai đoạn sớm hơn trên cùng một đường cong, chứ không phải một đường cong khác, và thường hấp dẫn thế hệ nhà đầu tư trẻ hơn.
- Ngân hàng trung ương mua kỷ lục 289 tấn vàng trong quý II/2026, sau 244 tấn trong quý I, theo dữ liệu từ một tổ chức ngành do các doanh nghiệp khai khoáng tài trợ.
- Con số này đáng lưu ý ngay cả khi tốc độ mua được xác nhận độc lập từ nhiều nguồn khác, và là tín hiệu rõ nhất cho thấy các nhà quản lý dự trữ đang đặt tiền vào đâu và vì sao.
- Bitcoin được mua theo cùng luận điểm đó nhưng thông qua một lớp vỏ mới hơn: các quỹ ETF giao ngay, giải quyết được bài toán lưu ký nhưng chưa tạo ra tư cách dự trữ quốc gia mà ngân hàng trung ương cần.
ETF giao ngay (spot ETF) là quỹ hoán đổi danh mục nắm giữ trực tiếp tài sản cơ sở và theo dõi giá của nó trong thời gian thực, cho phép nhà đầu tư truyền thống tiếp cận bitcoin qua tài khoản chứng khoán mà không phải tự quản lý ví.
Không điều nào trong số này đòi hỏi phải chọn phe. Ngân hàng trung ương đang mua vàng trên hạ tầng đã tồn tại; các tổ chức đang mua bitcoin trên hạ tầng còn đang được xây — cùng một logic phá giá tiền tệ, hai giai đoạn khác nhau. Truyền thông tài chính đã bắt đầu gọi đây là một thương vụ duy nhất chứ không phải hai thương vụ cạnh tranh, khi các bài viết về “debasement trade” gia tăng trong suốt năm 2026. Câu hỏi đúng cho năm 2027 không phải là tài sản nào thắng. Mà là mỗi công cụ đa dạng hóa nên chiếm bao nhiêu phần trong một danh mục được xây dựng cho bối cảnh sức mua bị bào mòn. Mức biến động giữa vàng và bitcoin rất khác nhau, và theo quan điểm của tác giả, những giải pháp giúp nhà đầu tư xác định tỷ trọng của hai tài sản chống phá giá này sẽ gia tăng giá trị cho quá trình xây dựng danh mục.
Vàng và bitcoin đều có thể giảm giá đáng kể và có thể không bảo toàn được sức mua. Bitcoin có tính đầu cơ cao và chịu biến động lớn. Đa dạng hóa không đảm bảo lợi nhuận hay bảo vệ khỏi thua lỗ. Các sản phẩm đầu tư cung cấp khả năng tiếp cận những tài sản này đi kèm phí và rủi ro bổ sung.
Tiêu đề đáng chú ý trong tuần
Theo Francisco Rodrigues, các tiêu đề tuần này cho thấy mảng crypto tổ chức đang mở rộng qua giao dịch ngân hàng, lưu ký được quản lý và khả năng tiếp cận ETF ở cấp quốc gia, trong khi các nhà quản lý châu Âu hành động để buộc stablecoin không được cấp phép rời khỏi nền tảng giao dịch.
- EU cho nền tảng crypto ba tháng để loại bỏ stablecoin không được cấp phép: Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) yêu cầu các nền tảng được cấp phép chặn giao dịch mới và hành vi mua các stablecoin không tuân thủ quy định MiCA, trong khi các cơ quan quản lý quốc gia dự kiến xử lý lượng nắm giữ hiện có của khách hàng trong vòng ba tháng.
- Ngân hàng lớn nhất Nga được phê duyệt giao dịch crypto: Sberbank đã gia nhập sổ đăng ký sàn giao dịch crypto của nước này và dự kiến mở giao dịch cho toàn bộ khách hàng từ ngày 1/12, với bitcoin, ether và tether đã được thử nghiệm trong ứng dụng của ngân hàng.
- Ledger nói chip do thám trong thiết bị bán lại đánh cắp cụm từ khôi phục ví: Một linh kiện cài lén trong các thiết bị ký số do nhà bán lại CryptoBilis phân phối đã đọc cụm từ khôi phục từ màn hình thiết bị và gửi qua mạng di động; các nhà nghiên cứu onchain ước tính thiệt hại lên tới 93,2 triệu USD trên hơn 300 ví.
- Thái Lan mở sàn chứng khoán cho ETF bitcoin và ether niêm yết nội địa: Quy định có hiệu lực từ ngày 16/10 cho phép các nhà quản lý tài sản trong nước ra mắt quỹ crypto đơn tài sản, với điều kiện ít nhất 80% giá trị tài sản ròng theo dõi bitcoin hoặc ether và token được lưu ký bởi đơn vị lưu ký được quản lý.
- Standard Chartered triển khai lưu ký RLUSD cho khách tổ chức tại Dubai: Ngân hàng này hiện nắm giữ stablecoin của Ripple cho các khách hàng đủ điều kiện và dự kiến kết nối số dư đó với LMAX để dùng làm tài sản thế chấp giao dịch mà không cần rời khỏi ngân hàng, tùy thuộc vào phê duyệt và kiểm thử.
Stablecoin là loại tiền mã hóa được thiết kế để giữ giá ổn định, thường neo theo đồng USD. MiCA (Markets in Crypto-Assets) là bộ quy định của Liên minh châu Âu nhằm quản lý thị trường crypto, trong đó có các yêu cầu nghiêm ngặt đối với tổ chức phát hành stablecoin.
Biểu đồ của tuần
CHIP hồi phục khi USD.AI chuyển hướng sang mô hình “nhà máy cho vay”. Dư nợ cho vay đang hoạt động của USD.AI giảm khoảng 22%, xuống còn khoảng 311 triệu USD vào ngày 2/10 và đi ngang kể từ đó, trong khi CHIP đã hồi phục khoảng 35% kể từ ngày 1/10 lên mức khoảng 5,8 cent (vẫn thấp hơn khoảng 48% so với đỉnh tháng 4). Chất xúc tác là GLX, một mô hình nhà máy cho vay (khởi tạo khoản vay, bán các khoản vay còn tốt cho tổ chức, rồi tái quay vòng vốn), có thể thúc đẩy dư nợ cho vay hồi phục nhờ tái đầu tư vốn vào các khoản vay mới mà không cần bảng cân đối lớn hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vàng và bitcoin được xem là cùng một thương vụ thay vì hai lựa chọn đối lập?
Vì cả hai đều là tài sản có nguồn cung không thể mở rộng bởi ngân hàng trung ương hay chính sách tài khóa. Nhà đầu tư mua chúng chủ yếu để phòng ngừa sự phá giá tiền tệ và đa dạng hóa danh mục, chứ không phải để chống sốc khi thị trường lao dốc. Vàng và bitcoin nằm ở hai giai đoạn khác nhau của cùng một lộ trình chứ không cạnh tranh trực tiếp.
Ngân hàng trung ương đã mua bao nhiêu vàng trong năm 2026?
Ngân hàng trung ương mua kỷ lục 289 tấn vàng trong quý II/2026, sau 244 tấn trong quý I, theo dữ liệu từ một tổ chức ngành do các doanh nghiệp khai khoáng tài trợ. Con số này được xác nhận độc lập từ nhiều nguồn khác và là tín hiệu rõ nhất về nơi các nhà quản lý dự trữ đang đặt tiền.
Nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí Resources Policy kết luận gì?
Nghiên cứu sử dụng phân tích tương quan chéo đa phân dạng trên sáu nhóm tài sản gồm cổ phiếu thị trường phát triển và mới nổi, trái phiếu, hàng hóa, năng lượng và crypto, và kết luận rằng trong các kiểm định nghiêm ngặt, cả vàng lẫn bitcoin đều không thể được xếp vào nhóm công cụ phòng ngừa rủi ro hay tài sản trú ẩn an toàn cho thị trường tài chính.
ESMA yêu cầu gì đối với các stablecoin không tuân thủ MiCA?
ESMA yêu cầu các nền tảng được cấp phép chặn giao dịch mới và hành vi mua đối với các stablecoin không tuân thủ quy định MiCA. Các cơ quan quản lý quốc gia được kỳ vọng xử lý lượng nắm giữ hiện có của khách hàng trong vòng ba tháng.
Quỹ ETF giao ngay bitcoin giải quyết được vấn đề gì và còn thiếu gì?
ETF giao ngay giải quyết bài toán lưu ký khi giúp nhà đầu tư truyền thống tiếp cận bitcoin mà không phải tự quản lý ví. Tuy nhiên, nó chưa tạo ra tư cách tài sản dự trữ quốc gia mà ngân hàng trung ương cần — đó là lý do ngân hàng trung ương vẫn ưu tiên vàng ở thời điểm hiện tại.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Bitcoin
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
