Tóm tắt
Phiên thứ Sáu vừa qua, chỉ số VIX – “thước đo nỗi sợ” của Phố Wall – tăng vọt 21,5% lên 19,99 khi S&P 500 giảm 1,09%, đánh dấu mức tăng một ngày mạnh nhất kể từ ngày 5/6. Giới đầu tư đang đặt cược chỉ số này sẽ neo cao đến hết tháng 11 vì lo ngại xoay quanh cổ phiếu AI và căng thẳng địa chính trị. Tuy vậy, dữ liệu lịch sử cho thấy những cú bật từ 20% trở lên vào thứ Sáu thường nhanh chóng hạ nhiệt vào thứ Hai: trong 32 lần kể từ tháng 1/1990, có tới 25 lần VIX giảm vào phiên đầu tuần, mức giảm điển hình là 4,5%. Yếu tố mùa vụ cũng ủng hộ kịch bản này. Về phía thị trường tài sản số, bitcoin vẫn giữ trên 80.000 USD và chỉ số biến động BVIV gần như đi ngang dưới 40%, cho thấy chưa có dấu hiệu căng thẳng thực sự.
Diễn biến chi tiết
Thứ Sáu, chứng khoán Mỹ lao dốc vì lo ngại liên quan đến AI và địa chính trị, kéo theo chỉ số VIX của Phố Wall bật tăng mạnh. Bitcoin cũng giao dịch giằng co trong bối cảnh nhà đầu tư quay lưng với tài sản rủi ro. Hiện giới giao dịch đang đặt cược rằng thước đo nỗi sợ này sẽ còn tăng tiếp. Tuy nhiên, nếu lịch sử của VIX và diễn biến giá khá ổn định của bitcoin trong cuối tuần là chỉ dấu, cơn hoảng loạn có thể lắng xuống nhanh chóng ngay khi bước sang thứ Hai.
VIX được tính như thế nào?
VIX là chỉ số do sàn Cboe công bố, đo mức biến động mà giới giao dịch kỳ vọng ở S&P 500 – chỉ số cổ phiếu blue-chip của Mỹ – trong 4 tuần tới, được suy ra từ giá quyền chọn. Khi nhà đầu tư lo lắng, họ mua quyền chọn để phòng ngừa rủi ro biến động giá, và chính lực mua đó đẩy VIX lên cao.
Quyền chọn (options) là hợp đồng trao cho người mua quyền (không phải nghĩa vụ) mua hoặc bán một tài sản ở mức giá định trước trong một khoảng thời gian nhất định; hợp đồng này thường được dùng để phòng vệ trước những cú sốc giá.
Cú nhảy 21,5% của VIX
Trong phiên thứ Sáu, VIX tăng 21,5% lên 19,99 trong khi S&P 500 mất 1,09%. Theo dữ liệu từ TradingView, đây là mức tăng trong một ngày lớn nhất của VIX kể từ ngày 5/6 – thời điểm S&P 500 trải qua phiên tồi tệ nhất trong nhiều tháng.
Giới giao dịch đang cược rằng VIX sẽ duy trì ở mức cao suốt tháng 11. CNBC đưa tin nhà đầu tư đã mua 9.200 hợp đồng quyền chọn mua (call) kỳ hạn 18/11 với giá thực hiện 20, tổng giá trị 1,7 triệu USD; đồng thời mua 12.500 hợp đồng call kỳ hạn 18/11 với giá thực hiện 23, trị giá 1,1 triệu USD. Đây là đặt cược rằng VIX sẽ đóng cửa trên 23 vào tuần thứ ba của tháng 11.
Tâm lý này khá nhất quán với bối cảnh vĩ mô hiện tại. Cổ phiếu AI chịu tổn thất nặng trong tuần qua, chi phí bảo hiểm rủi ro vỡ nợ của các công ty liên quan đến AI đã lên mức cao kỷ lục. Địa chính trị cũng đẩy giá dầu đi lên: hôm thứ Bảy, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết hai tàu chở dầu đã bốc cháy sau khi va phải mìn ở eo biển Hormuz. Mặt trận Nga – Ukraine cũng có dấu hiệu nóng lên.
Lịch sử ủng hộ kịch bản thứ Hai hạ nhiệt
Theo phân tích dữ liệu của CoinDesk, những cú tăng mạnh của VIX vào thứ Sáu thường không kéo dài. Kể từ tháng 1/1990, VIX đã 32 lần tăng từ 20% trở lên trong một phiên thứ Sáu (chưa tính lần gần nhất). Vào thứ Hai kế tiếp, chỉ số này giảm trong 25 lần và chỉ tăng trong 7 lần. Nói cách khác, nhà đầu tư thường “ngủ một giấc” qua cơn hoảng loạn thứ Sáu và mọi thứ bình thường trở lại vào đầu tuần. Mức giảm điển hình của VIX vào thứ Hai là 4,5%. Sau một tháng, VIX thấp hơn ở 25 trong 32 trường hợp, với mức giảm trung vị 16%.
Yếu tố mùa vụ cũng nghiêng về phía những người đặt cược VIX giảm, và qua đó là sự ổn định của thị trường chứng khoán. VIX đã giảm trong tháng 11 ở 25 trong 36 năm gần nhất, mức giảm trung vị 7,2%. Từ cuối tháng 10 đến cuối năm, VIX giảm ở 22 trong 36 năm, mức giảm trung vị 9,4%.
Bitcoin vẫn trụ trên 80.000 USD
Bitcoin không hề nao núng. Đồng tiền số lớn nhất vẫn giao dịch trên 80.000 USD, nằm thoải mái trong vùng giằng co quen thuộc gần đây, ngay cả khi chứng khoán rung lắc và thước đo nỗi sợ của Phố Wall neo cao.
Năm nay, thị trường bitcoin trở nên sôi động hơn vào cuối tuần, đặc biệt là Chủ nhật, do các căng thẳng địa chính trị bắt đầu từ đầu tháng 3 khiến nhà đầu tư luôn trong trạng thái cảnh giác. Sự sôi động này làm nổi bật vai trò của bitcoin như một tài sản vĩ mô hoạt động liên tục: khi thị trường truyền thống đóng cửa, giới giao dịch dùng bitcoin để phản ánh góc nhìn sớm của họ về khẩu vị rủi ro toàn cầu.
BVIV là chỉ số biến động của bitcoin do Volmex xây dựng – thường được gọi là “VIX của bitcoin” – phản ánh mức biến động ngụ ý, tức mức biến động mà thị trường dự báo cho bitcoin trong 30 ngày tới.
Biến động ngụ ý (implied volatility) là mức dao động mà thị trường kỳ vọng trong tương lai, được suy ra từ giá quyền chọn, khác với biến động thực tế đã diễn ra trong quá khứ.
Hôm thứ Sáu, BVIV giảm 1% xuống sát ngưỡng 40% và gần như không nhúc nhích kể từ đó. Những người đặt cược trên nền tảng phi tập trung Polymarket cũng không hoảng loạn: tính đến thời điểm bài viết, họ chỉ cho rằng có 9% khả năng bong bóng AI vỡ trong năm nay.
Quá khứ không đảm bảo kết quả tương lai
Không có gì ở trên đảm bảo một phiên thứ Hai ổn định. Hơn nữa, trong 7 trên 32 trường hợp nêu trên, VIX tiếp tục tăng mạnh vào thứ Hai, bao gồm các giai đoạn tháng 8/2015, tháng 2/2018 và tháng 8/2024.
Nếu chỉ nhìn vào mức điểm hiện tại, VIX vẫn còn dư địa để đi lên. Ngay cả sau cú bật hôm thứ Sáu, chỉ số này vẫn dưới 20 – ngưỡng mà nó đã vượt qua trong hơn một phần ba số phiên kể từ năm 1990. VIX chỉ đóng cửa trên 30 trong khoảng 8% số phiên. Vì vậy, nếu tâm lý sợ hãi tiếp tục bao trùm thị trường vào sáng thứ Hai, VIX hoàn toàn có thể tăng tiếp.
Các con số đáng chú ý
- VIX tăng 21,5% lên 19,99 trong phiên thứ Sáu – mức tăng một ngày mạnh nhất kể từ ngày 5/6.
- S&P 500 giảm 1,09% cùng phiên.
- 9.200 hợp đồng call kỳ hạn 18/11, giá thực hiện 20, được mua với tổng giá trị 1,7 triệu USD.
- 12.500 hợp đồng call kỳ hạn 18/11, giá thực hiện 23, được mua với tổng giá trị 1,1 triệu USD.
- 32 lần VIX tăng từ 20% trở lên vào thứ Sáu kể từ tháng 1/1990; 25 lần giảm vào thứ Hai kế tiếp, chỉ 7 lần tăng; mức giảm điển hình 4,5%.
- Sau một tháng, VIX thấp hơn ở 25/32 trường hợp, mức giảm trung vị 16%.
- VIX giảm trong tháng 11 ở 25/36 năm gần nhất, trung vị giảm 7,2%; từ cuối tháng 10 đến cuối năm giảm ở 22/36 năm, trung vị giảm 9,4%.
- Bitcoin giữ trên 80.000 USD; BVIV giảm 1% xuống sát 40%.
- Polymarket định giá 9% khả năng bong bóng AI vỡ trong năm nay.
- VIX mới chỉ ở dưới 20, từng vượt 20 trong hơn một phần ba số phiên kể từ 1990 và chỉ đóng cửa trên 30 trong khoảng 8% số phiên.
Câu hỏi thường gặp
VIX là gì và vì sao nó tăng mạnh hôm thứ Sáu?
VIX là chỉ số do Cboe công bố, đo mức biến động mà giới giao dịch kỳ vọng ở S&P 500 trong 4 tuần tới, được tính từ giá quyền chọn, nên còn được gọi là “thước đo nỗi sợ” của Phố Wall. Thứ Sáu vừa qua, VIX tăng 21,5% lên 19,99 khi S&P 500 giảm 1,09% do lo ngại về cổ phiếu AI và địa chính trị.
Vì sao giới phân tích cho rằng nỗi sợ sẽ hạ nhiệt vào thứ Hai?
Kể từ tháng 1/1990, VIX đã 32 lần tăng từ 20% trở lên vào một phiên thứ Sáu. Vào thứ Hai kế tiếp, chỉ số này giảm 25 lần và chỉ tăng 7 lần, với mức giảm điển hình 4,5%. Yếu tố mùa vụ cũng ủng hộ: VIX thường giảm trong tháng 11 và giai đoạn cuối năm.
Bitcoin đang phản ánh tâm lý thị trường như thế nào?
Bitcoin vẫn giao dịch trên 80.000 USD trong cuối tuần, trong khi chỉ số biến động BVIV của bitcoin giảm 1% xuống sát 40% và gần như đi ngang. Trên Polymarket, nhà đầu tư chỉ định giá 9% khả năng bong bóng AI vỡ trong năm nay, cho thấy chưa có dấu hiệu căng thẳng thực sự.
VIX có thể tiếp tục tăng vào thứ Hai không?
Hoàn toàn có thể. Trong 7 trên 32 trường hợp lịch sử, VIX vẫn tăng mạnh vào thứ Hai, bao gồm tháng 8/2015, tháng 2/2018 và tháng 8/2024. VIX hiện vẫn dưới 20, nên nếu tâm lý sợ hãi lan rộng, chỉ số này còn nhiều dư địa đi lên.
Yếu tố mùa vụ nói gì về VIX?
VIX đã giảm trong tháng 11 ở 25 trong 36 năm gần nhất, với mức giảm trung vị 7,2%. Từ cuối tháng 10 đến cuối năm, chỉ số này giảm ở 22 trong 36 năm, mức giảm trung vị 9,4%.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Market
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
