Tóm tắt: Lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ — tài sản an toàn hàng đầu — đang tăng trở lại, tạo ra sự cạnh tranh vốn với cổ phiếu và bitcoin. Bài học từ giai đoạn 1960–90 cho thấy khi lợi suất trái phiếu tăng mạnh, thị trường chứng khoán dễ rơi vào khủng hoảng, điển hình là cú sập Black Monday 1987 khi Dow Jones mất 22,6% chỉ trong một ngày. Hiện tại, lợi suất trái phiếu 30 năm ở mức cao nhất kể từ 2007 và có thể còn tăng nếu CPI vượt dự báo. Bitcoin không có dòng tiền hay lợi nhuận để biện minh cho giá, nên dễ bị tổn thương hơn cổ phiếu. Các dự báo giá bitcoin lên 500.000 USD hay 1 triệu USD trong vài năm tới có vẻ kém thuyết phục trong bối cảnh này.
Lãi suất phi rủi ro tăng và áp lực lên thị trường rủi ro
Lãi suất phi rủi ro (risk-free rate) — thường được đo bằng lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ — đang tăng trở lại. Nhiều người theo trường phái crypto có thể coi đây là nhiễu nền, nhưng khi lãi suất này tăng mạnh, nó thường cạnh tranh trực tiếp với cổ phiếu và các tài sản rủi ro khác để thu hút dòng vốn. Lịch sử cho thấy những đợt điều chỉnh thị trường trong bối cảnh này thường gây đau đớn.
Risk-free rate (lãi suất phi rủi ro) là mức lợi suất kỳ vọng mà nhà đầu tư nhận được từ một khoản đầu tư không có rủi ro vỡ nợ, thường được tham chiếu theo trái phiếu chính phủ Mỹ. Đây là nền tảng để định giá các tài sản rủi ro khác.
Bài học từ những năm 1960–90 và cú sốc Black Monday
Jurrien Timmer, Giám đốc kinh tế vĩ mô toàn cầu tại Fidelity Investments, nhấn mạnh trên X rằng lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng từ những năm 1960 đến giữa thập niên 1990 đã khiến trái phiếu trở nên cạnh tranh với cổ phiếu. Những nhà đầu tư bỏ qua chi phí cơ hội của vốn ngày càng cao đã phải trả giá đắt trong cú sập ngày 19/10/1987, hay còn gọi là Black Monday, khi chỉ số Dow Jones lao dốc 508,32 điểm, tương đương 22,6% chỉ trong một phiên. Đây vẫn là mức giảm phần trăm trong một ngày lớn nhất lịch sử.
Chi phí cơ hội là lợi ích tiềm năng mà nhà đầu tư từ bỏ khi lựa chọn một khoản đầu tư này thay cho một khoản đầu tư khác có mức sinh lời cao hơn.
Tình hình hiện tại và tác động đến bitcoin
Lời nhắc nhở của Timmer đến đúng lúc khi lợi suất trái phiếu có xu hướng tăng kể từ cú sốc Covid-19 năm 2020, giống như giai đoạn bắt đầu xu hướng tăng nhiều thập kỷ từ cuối những năm 1950. Hiện tại, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đang dao động ở mức cao nhất kể từ 2007 và có thể tăng thêm nếu chỉ số CPI của Mỹ công bố hôm thứ Tư vượt dự báo, củng cố kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn. Nếu lợi suất tăng, mọi tài sản khác, bao gồm cổ phiếu và bitcoin, sẽ phải chứng minh mức giá của mình bằng lợi nhuận hoặc dòng tiền mạnh hơn.
Với bitcoin, tình huống phức tạp hơn cổ phiếu vì loại tiền mã hóa này không có lợi nhuận hay dòng tiền. Giá trị của nó hoàn toàn dựa vào sức hấp dẫn như một “vàng kỹ thuật số” và công cụ phòng ngừa sự mất giá của tiền pháp định. Điều đó không nhất định nghĩa là lịch sử sẽ lặp lại, khiến cả cổ phiếu và bitcoin sụp đổ. Nhưng không thể phủ nhận rằng nguồn vốn từng dồi dào và chạy theo câu chuyện cùng động lượng giờ đây có một lựa chọn an toàn hơn. Trong bối cảnh đó, các dự báo giá bitcoin lên 500.000 USD hay 1 triệu USD trong những năm tới có vẻ hơi căng.
Những diễn biến đáng chú ý
- Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) lên kế hoạch đề xuất quy định “Reg Crypto” nhằm hỗ trợ một số đợt chào bán tài sản kỹ thuật số. Vào ngày 24/8, SEC sẽ công bố quy tắc chính thức đầu tiên tạo khung pháp lý bền vững hơn cho các doanh nghiệp crypto, trong đó có lộ trình phát hành tài sản số hợp pháp.
- Đối đầu Mỹ – Iran khiến giá dầu tăng và chứng khoán lao dốc: Giá dầu tăng vào thứ Ba khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran cùng việc mở lại eo biển Hormuz rơi vào bế tắc; sự bất định về lạm phát toàn cầu cũng làm chứng khoán suy yếu.
- “Tay chơi mạnh nhất” của bitcoin trở lại: Số lượng ví nắm giữ ít nhất 10.000 BTC đã tăng trở lại mức 90 – cao nhất trong sáu tháng. Trong 8 tuần qua, số lượng ví cá voi này đã tăng 7,1%.
Ví cá voi (whale wallet) là thuật ngữ chỉ các ví tiền mã hóa nắm giữ lượng lớn coin, có thể tác động đáng kể đến thị trường khi giao dịch.
Tín hiệu hôm nay
Biểu đồ cho thấy biến động hàng ngày của chỉ số độ biến động ngụ ý 30 ngày của bitcoin (BVIV). Chỉ số này được tính từ giá quyền chọn, phản ánh kỳ vọng của thị trường về biến động giá trong tương lai cũng như nhu cầu phòng ngừa rủi ro.
BVIV đã bật tăng từ vùng hỗ trợ lâu dài quanh 36%, trùng với thời điểm giá bitcoin giao ngay yếu đi trở lại. Hai yếu tố này thường có xu hướng biến động ngược chiều, vì vậy chỉ số này đáng được theo dõi để nhận biết các dấu hiệu áp lực thị trường tiếp theo.
Độ biến động ngụ ý (implied volatility) là mức độ biến động kỳ vọng của tài sản trong tương lai được suy ra từ giá quyền chọn, thường dùng để đo lường tâm lý thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao lãi suất trái phiếu Mỹ tăng lại ảnh hưởng đến bitcoin và cổ phiếu?
Khi lãi suất phi rủi ro tăng, trái phiếu chính phủ trở nên hấp dẫn hơn như một kênh đầu tư an toàn, khiến dòng vốn bị rút khỏi các tài sản rủi ro như cổ phiếu và bitcoin để chuyển sang trái phiếu, gây áp lực giảm giá.
Black Monday 1987 có ý nghĩa gì với thị trường hiện tại?
Black Monday là cú sập lớn nhất trong lịch sử chứng khoán Mỹ khi Dow Jones giảm 22,6% chỉ trong một phiên. Nó cho thấy hậu quả khi nhà đầu tư bỏ qua chi phí cơ hội của vốn trong môi trường lợi suất trái phiếu tăng cao.
Vì sao bitcoin dễ bị tổn thương khi lãi suất tăng?
Bitcoin không có lợi nhuận hay dòng tiền để biện minh cho giá trị. Nó chỉ dựa vào niềm tin như vàng kỹ thuật số và phòng ngừa lạm phát. Khi lãi suất tăng, một tài sản an toàn có sinh lời trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp, khiến sức hấp dẫn của bitcoin giảm.
BVIV là gì và nó phản ánh điều gì?
BVIV là chỉ số độ biến động ngụ ý 30 ngày của bitcoin, tính từ giá quyền chọn. Nó cho biết thị trường dự đoán mức độ biến động giá tương lai và nhu cầu phòng ngừa rủi ro; khi BVIV tăng trong lúc giá giảm, có thể là dấu hiệu áp lực thị trường gia tăng.
Việc số lượng ví cá voi bitcoin tăng lên 90 có ý nghĩa gì?
Số lượng ví nắm giữ ít nhất 10.000 BTC tăng lên 90 – cao nhất 6 tháng, tăng 7,1% trong 8 tuần. Điều này cho thấy các nhà đầu tư lớn quay lại tích lũy, có thể là tín hiệu tích cực, nhưng cũng cần theo dõi vì các giao dịch lớn có thể gây biến động giá.
Nguồn: CoinDesk Bitcoin
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
