Chỉ số biến động Bitcoin (BVIV) vừa giảm xuống 35,59%, mức thấp nhất kể từ tháng 9, phản ánh nhu cầu giao dịch quyền chọn giảm mạnh. Dù vậy, các hợp đồng quyền chọn bảo vệ rủi ro giá giảm (put) vẫn đắt hơn quyền chọn mua (call), cho thấy nhà đầu tư vẫn lo ngại khả năng suy yếu tiếp của thị trường. Các nhà phân tích cảnh báo việc biến động thấp có thể tạo cảm giác an toàn giả tạo, khiến nhà đầu tư dễ bị tổn thương trước một biến động lớn bất ngờ.
Chỉ số biến động Bitcoin giảm mạnh
Giá Bitcoin đã dao động trong khoảng 62.000–66.000 USD từ đầu tháng 7. Cuối tuần qua, chỉ số BVIV do Volmex tính toán, đo lường biến động ngụ ý 30 ngày của Bitcoin, đã giảm xuống 35,59%, thấp nhất kể từ tháng 9. Chỉ số này thường được gọi là “chỉ số sợ hãi” của tiền điện tử, tương tự như VIX trên thị trường chứng khoán Mỹ, vì hoạt động quyền chọn thể hiện nhu cầu bảo vệ trước các biến động giá. Sự lo lắng càng lớn, nhu cầu càng cao và chỉ số càng tăng.
Mức hiện tại là một sự sụt giảm mạnh so với đầu tháng 2, khi BVIV vọt lên trên 90% khi Bitcoin lao dốc từ 90.000 USD xuống gần 60.000 USD và nhà giao dịch đổ xô mua quyền chọn để phòng ngừa rủi ro.
Nguyên nhân: mất cân bằng cung cầu
Theo Griffin Sears, trưởng bộ phận phái sinh tại FalconX (một sàn giao dịch dành cho tổ chức), việc BVIV giảm là do “mất cân bằng cung cầu trên diện rộng” trên thị trường quyền chọn crypto.
Khi giá Bitcoin đi ngang, nhu cầu về “quyền chọn định hướng” – tức đặt cược vào những biến động lớn theo một hướng nào đó – đã biến mất. Khái niệm này liên quan đến việc nhà giao dịch mua quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán, hoặc cả hai, để kiếm lợi từ biến động lớn dự kiến của tài sản. Nhưng hiện họ không làm vậy.
Quyền chọn mua (call option) là quyền cho phép người mua mua tài sản với giá ưu đãi nếu giá tăng, với chi phí nhỏ ban đầu. Quyền chọn bán (put option) là quyền bảo hiểm cho sự giảm giá của tài sản.
Dù nhu cầu yếu, nguồn cung quyền chọn vẫn cao. Trong bối cảnh này, “nguồn cung cao” nghĩa là ngày càng nhiều nhà đầu tư bán quyền chọn cho các nhà tạo lập thị trường. Các nhà tạo lập thị trường thường trung lập và cung cấp thanh khoản, họ sẽ mua lại các quyền chọn này.
Sears cho biết ngày càng nhiều tổ chức, bao gồm các công ty khai thác bitcoin (miners) và kho bạc doanh nghiệp, sử dụng “chương trình overwriting có hệ thống”. Các chiến lược này liên quan đến việc bán quyền chọn mua để tạo ra lợi suất từ lượng BTC họ nắm giữ, qua đó làm giảm biến động bằng cách làm ngập thị trường với nguồn cung quyền chọn.
Tác động của việc bán quyền chọn này lên BVIV có thể được khuếch đại bởi sự trầm lắng thường thấy giữa năm và thị trường giao ngay hạ nhiệt. Khi có ít nhà giao dịch hoạt động trong kỳ nghỉ, biến động thực tế (realized volatility) bị nén lại, tạo áp lực giảm thêm lên biến động ngụ ý (implied volatility).
Chi phí bảo vệ rủi ro vẫn cao
BVIV thấp không nhất thiết nghĩa là nhà đầu tư lạc quan hoặc chủ quan. Sears chỉ ra rằng dù biến động thực tế ở mức thấp, “put skew” (chênh lệch quyền chọn bán) vẫn ở mức cao. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư vẫn trả phí cao hơn cho quyền chọn bán, hay nói cách khác, chi phí bảo hiểm rủi ro vẫn đắt hơn quyền chọn mua. Điều đó cho thấy các nhà giao dịch không kỳ vọng biến động lớn nhưng vẫn lo lắng khả năng thị trường tiếp tục giảm.
Trong khi đó, các nhà giao dịch chuyên nghiệp đang chuyển hướng sang đặt cược vào thời điểm Bitcoin sẽ biến động thay vì có hay không. Họ tìm kiếm giá trị tương đối dựa trên cấu trúc kỳ hạn dốc (steep term structure) và put skew cao. Nói đơn giản, họ ít quan tâm đến việc mua quyền chọn để đặt cược vào biến động tăng, mà tập trung vào chênh lệch giá quyền chọn giữa các kỳ hạn và mức phí bảo hiểm rủi ro giảm.
Cảnh giác với cảm giác an toàn giả
Theo Himashu Sahay, đồng sáng lập và giám đốc công nghệ của Arch – nền tảng cho vay thế chấp bằng bitcoin, việc biến động thấp tạo ra cảm giác an toàn giả tạo. “Biến động ngụ ý thấp tạo cảm giác an toàn cho người vay BTC. Khi đòn bẩy rẻ, vị thế trở nên hung hăng mà không quan tâm nhiều đến bảo vệ rủi ro giảm”, ông nói qua email. Rủi ro không biến mất, nó chỉ được định giá thấp và không được phòng ngừa, khiến thị trường dễ bị tổn thương trước những biến động mạnh và có thể dẫn đến thanh lý cưỡng bức.
Sahay cho rằng giải pháp không phải chờ đợi biến động bùng nổ để ép kỷ luật, mà là cấu trúc các khoản vay/đòn bẩy với các thông số rủi ro minh bạch ngay từ đầu, để một cú siết thanh khoản tạm thời không trở thành thanh lý cưỡng bức.
Câu hỏi thường gặp
BVIV là gì?
BVIV (Bitcoin Volatility Index) là chỉ số đo lường biến động ngụ ý 30 ngày của Bitcoin, do Volmex tính toán, thường được coi là “chỉ số sợ hãi” của thị trường tiền điện tử.
Tại sao biến động giảm nhưng chi phí bảo vệ giảm vẫn cao?
Dù BVIV thấp, duy trì hệ thống bảo vệ rủi ro giảm vẫn đắt hơn bình thường do các nhà đầu tư vẫn lo ngại khả năng giảm sâu hơn, thể hiện qua put skew cao.
Chiến lược overwriting là gì?
Overwriting là chiến lược mà người nắm giữ tài sản (ví dụ bitcoin) bán quyền chọn mua để tạo thêm lợi suất từ tài sản nắm giữ, giúp giảm chi phí cơ hội nhưng cũng làm giảm biến động thị trường.
Vì sao biến động thấp lại nguy hiểm?
Biến động thấp có thể tạo cảm giác an toàn giả tạo, khiến nhà đầu tư vay nhiều hơn và ít phòng ngừa rủi ro hơn, dẫn tới thanh lý cưỡng bức nếu thị trường bất ngờ biến động mạnh.
Nguồn: CoinDesk Market
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
