Tóm tắt: Các sàn giao dịch tiền mã hóa đang nhanh chóng mở rộng sang tài chính truyền thống bằng cách cung cấp hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perpetual futures) neo theo cổ phiếu, chỉ số và hàng hóa. Khối lượng giao dịch đã tăng vọt lên 1.320 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026. Những hợp đồng perp cổ phiếu này cho phép nhà giao dịch tiếp cận giá 24/7 mà không cần sở hữu cổ phiếu cơ sở hay nhận các quyền lợi cổ đông, thu hút cả tổ chức lẫn nhà đầu tư lẻ. Các nền tảng lớn như Coinbase và Binance đang xây dựng mô hình “sàn giao dịch mọi thứ” kết hợp crypto, chứng khoán và phái sinh trong một tài khoản duy nhất, bao gồm dùng cổ phiếu token hóa làm tài sản thế chấp. Tuy nhiên, các quỹ lớn vẫn thận trọng với các nền tảng phi tập trung.
Làn sóng chuyển dịch ngược
Khoảng hai năm trước, Phố Wall bắt đầu đưa crypto vào tài chính truyền thống (tradfi) thông qua các quỹ hoán đổi danh mục (ETF), dịch vụ lưu ký, quỹ và các sản phẩm được quản lý khác. Giờ đây, các sàn giao dịch crypto đang đi theo hướng ngược lại, đưa cổ phiếu, chỉ số và hàng hóa lên nền tảng của họ thông qua hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perps).
Đây chính là điều mà nhiều giám đốc điều hành gọi là “cầu nối ngược” (reverse bridge). Thay vì tradfi cung cấp quyền truy cập vào crypto, các sàn crypto đang cung cấp quyền truy cập vào thị trường Phố Wall.
Dữ liệu tăng trưởng ấn tượng
Theo CoinGecko, các sàn giao dịch crypto đã xử lý 1.320 tỷ USD hợp đồng tương lai vĩnh viễn neo theo tài sản truyền thống trong 5 tháng đầu năm 2026, so với 104,21 tỷ USD của cả năm 2025. Khối lượng giao dịch hàng tháng đã tăng từ 230 triệu USD vào tháng 1/2025 lên 347,17 tỷ USD vào tháng 5/2026.
- Khối lượng giao dịch perp truyền thống 5 tháng đầu 2026: 1.320 tỷ USD
- Khối lượng cả năm 2025: 104,21 tỷ USD
- Khối lượng tháng 1/2025: 230 triệu USD
- Khối lượng tháng 5/2026: 347,17 tỷ USD
- Số tài sản tradfi được niêm yết từ 1/2025 đến 5/2026: khoảng 360
Hợp đồng tương lai vĩnh viễn (Perps) là gì?
Hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perpetual future) là một loại phái sinh cho phép nhà giao dịch đặt cược vào giá tăng hoặc giảm của một tài sản mà không có ngày đáo hạn. Khác với hợp đồng tương lai truyền thống, perp không có ngày hết hạn. Để giữ giá hợp đồng bám sát giá tài sản cơ sở, hệ thống sử dụng phí funding (funding rate) – khoản thanh toán định kỳ giữa các nhà giao dịch ở vị thế mua và bán.
Trong hầu hết các trường hợp, cổ phiếu cơ sở không thực sự chuyển lên sàn crypto. Perp cổ phiếu là hợp đồng neo theo giá cổ phiếu, không mang lại quyền sở hữu, quyền biểu quyết hay các quyền lợi cổ đông khác như khi mua qua sàn môi giới được quản lý.
Động lực từ các nhà đầu tư
Theo Augie Ilag, nhà đầu tư tại CMT Digital, các tổ chức đã có sẵn dịch vụ môi giới và sàn giao dịch phi tập trung (OTC), vì vậy điểm hấp dẫn của perp là khả năng điều chỉnh hoặc phòng hộ vị thế mà không cần chờ thị trường Mỹ mở cửa.
“Đối với các tổ chức, đây không phải câu chuyện truy cập. Họ đã có sàn môi giới và desk OTC; vấn đề là sự ma sát (friction).” — Augie Ilag
Nhà đầu tư lẻ ngoài nước Mỹ có lý do khác: tại các thị trường chỉ có ít cổ phiếu nội địa, họ khó mua cổ phiếu Tesla hay tiếp cận chỉ số S&P 500. Perp giúp giải quyết vấn đề này.
Mô hình “Everything Exchange”
Giao dịch 24/7 chỉ là một phần trong kế hoạch của các sàn. Coinbase và Binance muốn khách hàng giao dịch crypto, cổ phiếu và các sản phẩm khác qua một tài khoản duy nhất – mô hình mà họ gọi là “everything exchange” hay siêu ứng dụng tài chính.
Coinbase đã chuẩn bị cung cấp cổ phiếu và phái sinh cho khách hàng Anh sau khi nhận được ủy quyền dịch vụ đầu tư từ Cơ quan Quản lý Tài chính (FCA) theo các quy định dựa trên Chỉ thị về Thị trường Công cụ Tài chính (MiFID). Giám đốc Coinbase UK, Keith Grose, cho biết mục tiêu dài hạn là đưa spot crypto, perpetual futures, cổ phiếu truyền thống và các phiên bản token hóa của tài sản khác vào một nơi duy nhất.
Dùng cổ phiếu làm tài sản thế chấp
Binance đang thử nghiệm mô hình cho phép một số khách hàng cao cấp dùng cổ phiếu token hóa làm tài sản thế chấp cho các giao dịch khác. Shunyet Jan, giám đốc phụ trách cấu trúc thị trường giao dịch tại Binance, nói rằng hệ thống này đã được mở rộng từ crypto sang tài sản truyền thống.
Thách thức và sự thận trọng
Các quỹ lớn chưa dồn nhiều rủi ro dài hạn vào các sàn phi tập trung. Họ cần quy định rõ ràng về lưu ký và thanh bù trừ, các biện pháp bảo vệ tương đương với thanh bù trừ tập trung. Augie Ilag dự đoán các sàn tập trung có giấy phép sẽ thu hút nhiều khách hàng tổ chức hơn trong ngắn hạn. Các vụ hack và lo ngại về bảo mật hợp đồng thông minh vẫn là rào cản.
Triển vọng
Các sàn crypto vẫn cần dữ liệu chỉ số, giấy phép, ngân hàng, lưu ký và nhà tạo lập thị trường để cung cấp sản phẩm truyền thống. “Tài sản là lý do mọi người đến, vì ai cũng muốn tiếp cận thị trường. Lợi thế lâu dài nằm ở thay đổi cấu trúc thị trường,” Ilag nói.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perpetual futures) là gì?
Hợp đồng tương lai vĩnh viễn là một loại phái sinh không có ngày đáo hạn, cho phép nhà giao dịch đặt cược vào giá tăng hoặc giảm của một tài sản. Giá hợp đồng được neo sát giá tài sản cơ sở thông qua phí funding.
Vì sao các sàn crypto lại cung cấp hợp đồng tương lai vĩnh viễn cho cổ phiếu và chỉ số?
Vì nhu cầu của nhà đầu tư muốn tiếp cận thị trường truyền thống 24/7 mà không cần sở hữu cổ phiếu hay chờ thị trường mở cửa. Điều này tạo ra “cầu nối ngược” giữa crypto và Phố Wall.
Perp cổ phiếu có giống như sở hữu cổ phiếu không?
Không. Perp cổ phiếu chỉ là hợp đồng neo theo giá cổ phiếu, không mang lại quyền sở hữu, quyền biểu quyết hay quyền lợi cổ đông như mua cổ phiếu thực qua sàn môi giới.
“Everything exchange” là gì?
Đây là mô hình mà các sàn như Coinbase và Binance hướng tới: cho phép khách hàng giao dịch crypto, cổ phiếu, phái sinh và các sản phẩm tài chính khác trong một tài khoản duy nhất, thậm chí dùng tài sản này làm tài sản thế chấp cho tài sản khác.
Khối lượng giao dịch perp truyền thống đã tăng trưởng như thế nào?
Theo CoinGecko, khối lượng giao dịch perp truyền thống trong 5 tháng đầu 2026 đạt 1.320 tỷ USD, so với 104,21 tỷ USD của cả năm 2025. Khối lượng tháng 5/2026 là 347,17 tỷ USD.
Nguồn: CoinDesk Finance
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
