Tóm tắt: Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ (CFTC) vừa ban hành một khuyến nghị cảnh báo các nền tảng thị trường dự đoán về rủi ro thao túng ở “thị trường đề cập” – nơi người ta đặt cược vào việc một cá nhân cụ thể sẽ nói gì hoặc làm gì. Cơ quan này không cấm loại hợp đồng trên, nhưng đặt ra tiêu chuẩn khá cao để chúng được phép giao dịch. Theo CFTC, kết quả của những thị trường này phụ thuộc vào hành vi của một người có tên tuổi, và hành vi đó có thể không được tạo ra một cách độc lập cũng như không thể kiểm chứng từ bên ngoài. Cơ quan quản lý xem đây là nhóm thị trường “mặc định dễ bị thao túng”. Thay vì chặn thẳng, CFTC liệt kê một loạt yếu tố có thể giúp hợp đồng chống thao túng tốt hơn, như có nhân tố bên ngoài khiến việc can thiệp trở nên tốn kém, không chịu ảnh hưởng từ sức ép công chúng, gắn với một bối cảnh công khai chính thức và được giám sát chặt chẽ. Trước đó, CFTC đã xử phạt một cựu nhân viên vận hành máy teleprompter của Tổng thống Trump vì cá cược dựa trên thông tin nội bộ, còn sàn Kalshi đã cấm giao dịch vĩnh viễn cựu nghị sĩ George Santos.
CFTC đưa ra cảnh báo về “thị trường đề cập”
Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ (CFTC) đã đưa ra một khuyến nghị vào thứ Ba, đặt các nền tảng thị trường dự đoán vào tình trạng phải hết sức lưu ý với những “mention market” có thể dễ bị thao túng. Cơ quan này không cấm các hợp đồng giao dịch đó, nhưng cho thấy một ngưỡng khá cao đối với việc cho phép những khoản cược như vậy.
Thị trường đề cập (mention market) là loại thị trường dự đoán cho phép người tham gia đặt cược vào việc một cá nhân cụ thể sẽ nói gì hoặc làm gì trong một sự kiện nhất định – chẳng hạn như việc Tổng thống Donald Trump sẽ nói điều gì tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
CFTC (Commodity Futures Trading Commission) là cơ quan quản lý liên bang Hoa Kỳ giám sát thị trường phái sinh, bao gồm cả các nền tảng thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket.
Việc cá cược phổ biến vào những gì một cá nhân có thể nói hoặc làm mang đến một số nguy cơ đặc biệt trong mắt cơ quan quản lý Mỹ – đơn vị đang giám sát các công ty thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket, theo khuyến nghị được ban hành hôm thứ Ba. Văn bản này có thể thu hẹp cánh cửa dành cho những hợp đồng sự kiện vốn dễ dàng vượt qua các rào cản giám sát của cơ quan.
Hợp đồng sự kiện (event contract) là hợp đồng phái sinh mà khoản thanh toán phụ thuộc vào việc một sự kiện cụ thể có xảy ra hay không, thường được sử dụng trên các thị trường dự đoán.
Vì sao loại cược này khác biệt?
Theo khuyến nghị của ban nhân viên CFTC, nhóm cá cược này không giống các thị trường khác – nơi kết quả “được tạo ra một cách độc lập và có thể kiểm chứng từ bên ngoài, nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ cá nhân nào”. Thay vào đó, kết quả xoay quanh “hành vi cụ thể của một người được nêu tên, và hành vi đó có thể không được tạo ra một cách độc lập cũng không thể kiểm chứng từ bên ngoài”.
Thao túng thị trường (market manipulation) là hành vi can thiệp vào giá hoặc kết quả của một thị trường bằng thông tin nội bộ hay hành vi có chủ đích, khiến thị trường không còn phản ánh đúng thực tế.
Nói một cách đơn giản, chính cá nhân đó hoặc những người xung quanh có thể thay đổi kết quả dựa trên hiểu biết của họ về khoản cược. Bộ phận Giám sát Thị trường (Division of Market Oversight) của CFTC – đơn vị theo dõi lĩnh vực này – có thể xem những thị trường như vậy là “mặc định dễ bị thao túng”. Do đó, CFTC nhắc lại rằng các nền tảng dự đoán chỉ được phép giao dịch “các hợp đồng phái sinh không dễ bị thao túng”.
Không cấm, nhưng siết chặt
Thay vì chặn hoàn toàn các thị trường đề cập – chẳng hạn hợp đồng hiện có trên Kalshi về việc Tổng thống Donald Trump sẽ nói gì tại Liên Hợp Quốc – cơ quan này đề xuất một cách tiếp cận chặt chẽ. CFTC liệt kê một danh sách các yếu tố có thể hỗ trợ một hợp đồng được thiết kế đủ tốt để hạn chế khả năng bị thao túng. Nếu những thị trường này vượt qua được kiểm định, cơ quan này cho rằng chúng cần có “khả năng kiểm chứng độc lập và sự giám sát đáng kể của công chúng như những thuộc tính thiết yếu”.
Các yếu tố có thể giúp củng cố một hợp đồng, theo CFTC, cần được xem xét và trình bày rõ trong hồ sơ đăng ký của nền tảng:
- Có các nhân tố bên ngoài khiến cá nhân khó can thiệp vào thị trường, hoặc việc can thiệp trở nên tốn kém đến mức không thể thực hiện.
- Trọng tâm của khoản cược không thể bị ảnh hưởng bởi sức ép từ công chúng.
- Thị trường xoay quanh một bối cảnh công khai, chính thức và có sự tham gia của một người của công chúng.
- Kịch bản đặt cược được giám sát chặt chẽ để phát hiện các dấu hiệu thao túng.
Những trường hợp đã bị xử lý
Cơ quan quản lý này từng nhắm vào các khoản cược bất hợp pháp trên những thị trường như vậy bằng một lệnh thực thi gần đây, xử phạt một cựu nhân viên vận hành máy teleprompter cho Tổng thống Trump tại Nhà Trắng – người đã đặt cược dựa trên việc ông biết tổng thống đang dự định nói gì.
Ở một ví dụ gây chú ý khác về việc một cá nhân thao túng thị trường dựa trên chính hành vi của mình, Kalshi gần đây đã ban hành lệnh cấm giao dịch trọn đời đối với cựu Hạ nghị sĩ Mỹ George Santos sau các cáo buộc ông đặt cược tiền vào chính lần xuất hiện của mình trong bài phát biểu State of the Union.
Câu hỏi thường gặp
Thị trường đề cập (mention market) là gì?
Thị trường đề cập là loại thị trường dự đoán cho phép người tham gia đặt cược vào việc một cá nhân cụ thể sẽ nói gì hoặc làm gì, ví dụ cược vào việc Tổng thống Donald Trump sẽ nói điều gì tại Liên Hợp Quốc. Điểm khác biệt là kết quả phụ thuộc vào hành vi của một người có tên tuổi, chứ không phải một sự kiện khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ ai.
CFTC có cấm các thị trường đề cập không?
Không. CFTC không đưa ra lệnh cấm đối với loại hợp đồng này. Thay vào đó, cơ quan này ban hành khuyến nghị nhằm cảnh báo rủi ro và đặt ra tiêu chuẩn cao hơn để một hợp đồng đề cập được phép giao dịch, kèm danh sách các yếu tố cần được xem xét và nêu rõ trong hồ sơ đăng ký của nền tảng.
Vì sao thị trường đề cập dễ bị thao túng?
Theo CFTC, kết quả của những thị trường này phụ thuộc vào hành vi cụ thể của một người được nêu tên, và hành vi đó có thể không được tạo ra một cách độc lập cũng không thể kiểm chứng từ bên ngoài. Chính cá nhân đó hoặc những người xung quanh có thể thay đổi kết quả dựa trên hiểu biết của họ về khoản cược. Vì vậy, bộ phận Giám sát Thị trường của CFTC có thể xem đây là nhóm thị trường mặc định dễ bị thao túng.
Một hợp đồng đề cập cần đáp ứng những yếu tố nào để ít bị thao túng hơn?
CFTC nêu bốn yếu tố: có các nhân tố bên ngoài khiến cá nhân khó can thiệp, hoặc việc can thiệp trở nên tốn kém đến mức không thể thực hiện; trọng tâm của khoản cược không thể bị ảnh hưởng bởi sức ép công chúng; thị trường gắn với một bối cảnh công khai, chính thức và có sự tham gia của người của công chúng; và kịch bản đặt cược được giám sát chặt chẽ để phát hiện dấu hiệu thao túng. Những hợp đồng này cũng cần có khả năng kiểm chứng độc lập và sự giám sát của công chúng.
Đã có trường hợp nào bị xử lý vì thao túng thị trường đề cập chưa?
Có. CFTC đã ra lệnh xử phạt một cựu nhân viên vận hành máy teleprompter cho Tổng thống Trump tại Nhà Trắng, người đặt cược dựa trên việc ông biết tổng thống dự định sẽ nói gì. Ngoài ra, Kalshi đã ban hành lệnh cấm giao dịch trọn đời đối với cựu Hạ nghị sĩ Mỹ George Santos sau cáo buộc ông đặt cược vào chính lần xuất hiện của mình trong bài phát biểu State of the Union.
Nguồn: CoinDesk Policy
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
