Tóm tắt nhanh
Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hoa Kỳ (OCC) – cơ quan giám sát các ngân hàng quốc gia và quỹ tín thác tại Mỹ – đã ban hành quy định cuối cùng đầu tiên để triển khai Đạo luật GENIUS về stablecoin, dự kiến có hiệu lực từ ngày 18/1. Văn bản đặt ra quy trình từ đầu đến cuối để các tổ chức trong nước và công ty nước ngoài phát hành stablecoin tại Mỹ, cũng như cách các tổ chức này lưu ký token.
Điểm nóng nhất là phần về lợi suất (yield): OCC từ chối đưa ra ví dụ cụ thể về kiểu chương trình thưởng nào sẽ vi phạm lệnh cấm của GENIUS Act, đồng thời khẳng định các chương trình thưởng đã tồn tại từ trước sẽ không được hưởng bất kỳ ưu đãi hay “vùng an toàn” nào.
Các sàn tiền mã hóa như Coinbase, PayPal, Kraken – vốn đã quen với việc trả thưởng cho người dùng stablecoin – sẽ phải để OCC xem xét và chấp thuận từng chương trình theo từng trường hợp cụ thể. OCC nhấn mạnh từ “solely” (duy nhất) trong luật giữ vai trò then chốt: một khoản thưởng được trả “ít nhất một phần vì lý do khác” sẽ nằm ngoài phạm vi lệnh cấm.
Trong khi đó, Cục Dự trữ Liên bang (Fed), Bộ Tài chính và FDIC vẫn đang soạn thảo các quy định liên quan, khiến mốc tháng 1 khó có thể hoàn tất toàn bộ khung pháp lý.
Nội dung chi tiết
Cơ quan giám sát ngân hàng Mỹ tiên phong hoàn tất quy định
OCC là một cục độc lập trực thuộc Bộ Tài chính Mỹ, giám sát các ngân hàng quốc gia và quỹ tín thác – những tổ chức sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc phát hành stablecoin theo luật mới. Ngày thứ Tư, cơ quan này đã ban hành quy định cuối cùng, xác lập bộ quy tắc mà các công ty phát hành token neo USD phải tuân thủ, bao gồm cả quan hệ với bên thứ ba là các sàn giao dịch nơi stablecoin được mua bán.
Stablecoin là loại tiền mã hóa được thiết kế để giữ giá trị ổn định, thường neo theo đồng USD, trong một thị trường mà các tài sản khác nổi tiếng biến động mạnh. Mảng này hiện do USDT của Tether và USDC của Circle dẫn dắt, nhưng ngày càng nhiều cái tên mới chen chân vào.
GENIUS Act (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins Act) là đạo luật của Mỹ đặt khung pháp lý cho stablecoin neo USD, trong đó có điều khoản cấm tổ chức phát hành trả lợi tức cho người nắm giữ token.
“Quy định cuối cùng của OCC đưa đạo luật mang tính bước ngoặt đó tiến về phía trước, tạo nền tảng rõ ràng và thiết thực cho đổi mới của khu vực tư nhân, cho cạnh tranh và cho vị thế dẫn dắt của nước Mỹ trong lĩnh vực tài sản số.” – Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent
Văn bản dài này thiết lập quy trình trọn vẹn để các tổ chức được quản lý và các công ty nước ngoài phát hành stablecoin tại Mỹ, cũng như cách lưu ký. Tuy vậy, quy định được thiết kế để vận hành song song với hàng loạt quy định tương tự mà các cơ quan khác vẫn đang soạn, và bỏ qua phần liên quan tới Đạo luật Bảo mật Ngân hàng (Bank Secrecy Act) vốn do các nhánh khác của Bộ Tài chính phụ trách.
Lợi suất stablecoin: câu hỏi chưa có lời đáp rõ ràng
OCC không đưa ra ví dụ hay minh họa nào về kiểu chương trình thưởng có thể vi phạm GENIUS Act – đạo luật tuyên bố rằng các khoản thanh toán cho khách hàng được thực hiện “duy nhất gắn với việc nắm giữ, sử dụng hoặc duy trì stablecoin thanh toán đó” sẽ không được phép.
Lợi suất (yield) là khoản thu nhập định kỳ mà người nắm giữ tài sản nhận được, tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị tài sản – tương tự lãi suất tiết kiệm. Trong thị trường stablecoin, lợi suất thường xuất hiện dưới dạng “chương trình thưởng” do sàn giao dịch chi trả.
Ngành công nghiệp tiền mã hóa – vốn không được hưởng bất kỳ vùng an toàn nào cho các chương trình hiện hữu – sẽ phải “thử” cơ chế giám sát theo từng trường hợp của cơ quan này để hiểu rõ hơn về quy định sắp có hiệu lực từ ngày 18/1.
“OCC sẽ áp dụng ngôn ngữ của luật vào các dữ kiện và hoàn cảnh của từng thỏa thuận cụ thể.”
Cơ quan này gợi ý rằng từ “solely” trong lệnh cấm mang sức nặng lớn, và một khoản thưởng “có thể được trả, ít nhất một phần, vì những lý do khác” sẽ nằm ngoài phạm vi lệnh cấm của GENIUS Act.
Nhiều công ty tài chính như sàn Coinbase của Mỹ đã có chương trình thưởng lâu năm, tương tự ưu đãi khách hàng của các nhà phát hành thẻ tín dụng.
Mức thưởng đang được các sàn áp dụng
- PayPal: trả 4% cho người dùng stablecoin PYUSD
- Coinbase One: trả 3,75% trên các vị thế USDC
- Kraken+: người đăng ký có thể nhận tới 4,5% trên tài khoản USDG
Ngân hàng và cuộc chiến với Đạo luật Clarity
Lệnh cấm của GENIUS Act đối với việc tổ chức phát hành trả trực tiếp cho người nắm giữ token bất cứ thứ gì giống lãi suất là chủ đề gây tranh cãi và thu hút rất nhiều ý kiến góp ý cho cơ quan này sau bản đề xuất trước đó.
Giới ngân hàng coi các chương trình thưởng này là mối đe dọa cạnh tranh nguy hiểm đối với tiền gửi khách hàng – hạt nhân mô hình kinh doanh của họ. Họ vận động gay gắt để đưa thêm các sửa đổi của GENIUS Act vào Đạo luật Clarity về thị trường tài sản số, và tiếp tục đấu tranh đến mức dự luật Clarity không giành được sự ủng hộ đồng thuận của đảng Cộng hòa khi thất bại trong một cuộc bỏ phiếu quan trọng tại Thượng viện hồi tháng trước.
Không có các sửa đổi từng được ngân hàng, ngành crypto, các nhà lập pháp và Nhà Trắng đàm phán, GENIUS Act nguyên bản vẫn là tiêu chuẩn duy nhất cho cách các sàn như Coinbase điều hành chương trình thưởng. Những ngân hàng lo ngại ngôn ngữ của luật sẽ bào mòn tiền gửi vẫn phải sống chung với ngôn ngữ đó, dù tiền gửi ngân hàng vẫn tiếp tục tăng sau khi stablecoin bùng nổ.
Quy định mới của OCC ghi nhận nhiều ý kiến góp ý cho rằng cơ quan cần tính đến khả năng Đạo luật Clarity vẫn có thể sửa đổi GENIUS ở điểm này. Tuy nhiên, cơ quan phản hồi: “Trừ khi và cho đến khi đạo luật đó được thông qua, OCC phải triển khai lệnh cấm lợi suất của GENIUS Act đúng như đã được ban hành.”
Khi OCC lần đầu đề xuất quy định hồi đầu năm nay, thị trường từng băn khoăn về cách cơ quan này xử lý điều khoản chống lách luật, nhằm ngăn các công ty tìm cách né hạn chế về việc tổ chức phát hành trả lợi suất hay thưởng. Đến nay, ngành này đã tin rằng việc cung cấp một số phần thưởng qua nền tảng thứ cấp là hợp pháp.
“OCC không mặc nhiên cho rằng các chương trình thưởng có trước Đạo luật GENIUS là tuân thủ Đạo luật GENIUS. Việc Quốc hội có thể đã biết về những chương trình này không đồng nghĩa với việc Quốc hội đã chấp nhận chúng là hợp pháp.”
Trong quy định cuối cùng, OCC cũng loại bỏ cái mà cơ quan này gọi là “suy đoán có thể bác bỏ” – tức giả định rằng một số hoạt động nhất định sẽ vi phạm quy định.
Các cơ quan quản lý khác vẫn đang trên đường
Việc triển khai GENIUS không dừng ở OCC, dù cơ quan này đã ảnh hưởng tới cách các cơ quan khác soạn quy định của mình. GENIUS Act từng đặt mốc giữa năm nhưng không cơ quan nào kịp hoàn thành. Các mốc đáng chú ý:
- FDIC: tiên phong với tiêu chuẩn cấp phép vào cuối năm ngoái, đến tháng 4 công bố đề xuất cách quản lý các tổ chức được cấp phép bởi bang
- Bộ Tài chính: công bố đề xuất vào tháng 8, được ngành theo dõi sát sao về cách xử lý các tổ chức phát hành nước ngoài như Tether
- FinCEN và OFAC (thuộc Bộ Tài chính): đề xuất chung hồi tháng 4 về các biện pháp kiểm soát mà doanh nghiệp stablecoin phải có, gồm khả năng chặn hoặc phong tỏa giao dịch và tuân thủ Đạo luật Bảo mật Ngân hàng
- Fed: mới đưa ra đề xuất vào tháng trước cho các công ty con của ngân hàng thành viên có ý định phát hành stablecoin, gồm thủ tục phát hành và tiêu chuẩn về vốn, dự trữ
Ngày hiệu lực tổng thể của GENIUS Act dự kiến đến vào tháng 1, nhưng nhiều khả năng chưa thể có đủ các quy định cần thiết trước mốc đó, dựa trên lịch lấy ý kiến công chúng mà các cơ quan vẫn đang triển khai.
Dự trữ và cơ hội cho ngân hàng cộng đồng
Quan chức OCC nói với báo giới rằng quy định mới sẽ mở “cơ hội cho nhiều loại hình tổ chức”, trong đó có ngân hàng cộng đồng, tham gia vào lĩnh vực stablecoin.
Cơ quan này cho biết đã thay đổi yêu cầu về dự trữ giữa bản đề xuất và bản cuối cùng, theo hướng “tiếp cận dựa trên nguyên tắc” đối với yêu cầu đa dạng hóa và tập trung tài sản dự trữ, kèm các yêu cầu bảo đảm “lượng thanh khoản tối thiểu hằng ngày và tránh tập trung quá mức vào một đối tác duy nhất”.
Câu hỏi thường gặp
OCC là gì và quy định cuối cùng này áp dụng cho những ai?
OCC (Office of the Comptroller of the Currency) là cơ quan quản lý tiền tệ Hoa Kỳ, một cục độc lập thuộc Bộ Tài chính, giám sát các ngân hàng quốc gia và quỹ tín thác tại Mỹ. Quy định áp dụng cho các tổ chức được OCC cấp phép phát hành stablecoin neo USD tại Mỹ, kể cả quan hệ với bên thứ ba là các sàn giao dịch nơi stablecoin được mua bán, và cho cả công ty nước ngoài muốn phát hành stablecoin tại thị trường Mỹ.
Đạo luật GENIUS cấm điều gì đối với lợi suất stablecoin?
GENIUS Act quy định các khoản thanh toán cho khách hàng được thực hiện “duy nhất” (solely) gắn với việc nắm giữ, sử dụng hoặc duy trì stablecoin thanh toán của tổ chức phát hành sẽ không được phép. OCC cho rằng từ “solely” rất quan trọng: nếu khoản thưởng được trả ít nhất một phần vì lý do khác thì có thể nằm ngoài phạm vi lệnh cấm.
Coinbase, PayPal hay Kraken có phải dừng chương trình thưởng stablecoin không?
Không có lệnh dừng tự động. Tuy nhiên OCC nêu rõ các chương trình thưởng có trước Đạo luật GENIUS không được hưởng ưu đãi hay “vùng an toàn” và sẽ được đánh giá theo từng trường hợp cụ thể. Hiện PayPal trả 4% cho người dùng PYUSD, Coinbase One trả 3,75% cho vị thế USDC và người đăng ký Kraken+ có thể nhận tới 4,5% trên tài khoản USDG.
Quy định mới có hiệu lực khi nào?
Quy định cuối cùng của OCC dự kiến có hiệu lực từ ngày 18/1. Tuy nhiên nhiều quy định khác triển khai GENIUS Act vẫn đang được Bộ Tài chính, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và FDIC soạn thảo, nên khó có thể hoàn tất toàn bộ khung pháp lý trước mốc tháng 1.
Vì sao các ngân hàng phản đối chương trình thưởng stablecoin?
Giới ngân hàng coi các chương trình thưởng stablecoin là mối đe dọa cạnh tranh nguy hiểm đối với tiền gửi khách hàng – nền tảng mô hình kinh doanh của họ. Họ vận động để đưa các sửa đổi vào Đạo luật Clarity về thị trường tài sản số, nhưng dự luật này đã không giành được sự ủng hộ đồng thuận của đảng Cộng hòa tại một cuộc bỏ phiếu quan trọng ở Thượng viện.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Policy
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
