Giá token ở mức thấp tiếp tục tạo áp lực lên các mạng hạ tầng vật lý phi tập trung (DePIN), nhưng doanh thu toàn ngành đang cho thấy dấu hiệu bền bỉ hơn, theo một báo cáo từ Messari.
Phần lớn token DePIN đi ngang hoặc suy giảm trong năm 2025. Các token ra mắt giai đoạn 2018–2022 hiện thấp hơn đỉnh lịch sử từ 94–99%. Tuy nhiên, một nhóm nhỏ các mạng lưới đang ghi nhận doanh thu on-chain tăng trưởng, cho thấy sự dịch chuyển khỏi định giá mang tính đầu cơ sang hoạt động kinh tế thực chất.
DePIN sử dụng blockchain và các cơ chế khuyến khích bằng crypto để điều phối và vận hành những mạng lưới phần cứng trong thế giới thực như lưu trữ, mạng không dây, năng lượng và cảm biến thông qua sự tham gia ngang hàng, thay vì phụ thuộc vào các hệ thống tập trung.
Toàn bộ lĩnh vực này hiện có vốn hóa lưu hành khoảng 10 tỷ USD và tạo ra ước tính 72 triệu USD doanh thu on-chain trong năm 2025. Các mạng DePIN dẫn đầu về doanh thu đang được giao dịch ở mức định giá tương đương khoảng 10–25 lần doanh thu, trái ngược với mức bội số vượt 1.000 lần doanh thu từng xuất hiện trong chu kỳ thị trường năm 2021.
Theo Markus Levin, đồng sáng lập dự án DePIN XYO, lĩnh vực này đang bị buộc phải quay về với các yếu tố nền tảng. Khi giá token đi ngang, điều quan trọng nhất là liệu có người thực sự trả tiền cho dịch vụ hay không và mạng lưới có thể tự duy trì mà không cần trợ cấp hay không. Ông cho rằng sự dịch chuyển này là một diễn biến lành mạnh.
Báo cáo của Messari nhận định chỉ còn một số ít chiến lược có thể giúp các dự án DePIN mở rộng quy mô một cách bền vững. Một trong số đó là các mô hình tài chính thay thế như InfraFi, kết hợp với việc tận dụng dòng vốn đầu cơ trong các chu kỳ thị trường tăng giá.
InfraFi hướng đến việc tài trợ hạ tầng vật lý bằng nguồn vốn có nguồn gốc từ crypto, chẳng hạn stablecoin, và đang nổi lên như một hướng đi tiềm năng. Với hơn 175 tỷ USD stablecoin đang lưu hành, những triển khai InfraFi ban đầu cho thấy tài sản DePIN có thể thu hút dòng vốn tìm kiếm lợi suất. Tuy nhiên, mô hình này cũng mang đến các rủi ro mới liên quan đến tín dụng, kỳ hạn vốn và pháp lý, đồng thời vẫn đang ở giai đoạn sơ khai.
Dylan Bane, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao tại Messari và là tác giả báo cáo, cho rằng DePIN chỉ có thể củng cố uy tín bằng cách tạo ra doanh thu bền vững từ việc bán các tài nguyên có giá trị cho thị trường. Trong điều kiện thị trường thuận lợi, những yếu tố như quan hệ đối tác, hệ sinh thái và cộng đồng có thể giúp thúc đẩy tăng trưởng phía cung, nhưng nguồn cung mới được bổ sung phải tạo ra doanh thu tương ứng thì mô hình DePIN mới có thể tồn tại.
Ông cũng nhấn mạnh rằng các dự án không nên từ bỏ chiến lược mở rộng phía cung, nhưng đồng thời phải ưu tiên tìm kiếm sự phù hợp giữa sản phẩm và nhu cầu thị trường ở phía cầu.
DePIN hiện cũng đang giao thoa với nhu cầu ngày càng tăng từ các công ty trí tuệ nhân tạo. Theo Levin, các nhà phát triển AI ngày càng cần nhiều năng lực tính toán, lưu trữ và đặc biệt là dữ liệu thế giới thực có thể xác minh — những yếu tố mà một số mạng DePIN có vị thế để cung cấp. Về lâu dài, người mua trong lĩnh vực AI có thể sẽ ít quan tâm đến tính phi tập trung như một hệ tư tưởng, và tập trung nhiều hơn vào các kết quả thực tế như chi phí, độ tin cậy và nguồn gốc dữ liệu.
Bất chấp hiệu suất yếu của token trên thị trường công khai, dòng vốn đầu tư tư nhân vào lĩnh vực này vẫn duy trì hoạt động sôi động. Các startup DePIN đã huy động khoảng 1 tỷ USD trong năm 2025, chủ yếu ở vòng seed và Series A, cho thấy niềm tin của thị trường tư nhân vẫn được duy trì ngay cả khi thị trường công khai đang định giá thấp khả năng sống sót của nhiều dự án.
Bane và Levin có quan điểm khác nhau về việc liệu năm 2026 có lập kỷ lục mới về đầu tư hay không. Bane cho rằng chưa có chất xúc tác rõ ràng để thúc đẩy dòng vốn tăng mạnh trong năm nay, trong khi Levin dự đoán sẽ có làn sóng đầu tư mới khi DePIN bắt đầu được nhìn nhận như một lĩnh vực có thể tài trợ một cách khả thi.
Theo ông, nhà đầu tư hiện thẩm định kỹ hơn về hiệu quả kinh tế trên từng đơn vị, thời gian hoàn vốn và khả năng duy trì doanh thu khi các ưu đãi dần bị cắt giảm. Khi có thể chỉ ra nhu cầu thực, doanh thu định kỳ và lộ trình mở rộng chi tiêu vốn rõ ràng hơn, các nhà đầu tư sẵn sàng rót những khoản vốn lớn hơn.
Thạch Sanh
Theo Tapchibitcoin
