Tóm tắt
OKX và Intercontinental Exchange (ICE) – chủ sở hữu Sở giao dịch chứng khoán New York – đang xây dựng sàn giao dịch chứng khoán token hóa đầu tiên theo cơ chế miễn trừ đổi mới của SEC. Nhưng ngay vòng thử nghiệm đầu tiên, hàng loạt ông lớn đã lên tiếng phản đối: Microsoft (MSFT), Alphabet (GOOG, GOOGL), Goldman Sachs (GS), McDonald’s (MCD) rồi tới Wells Fargo (WFC) và Cisco (CSCO), nâng tổng số tổ chức phát hành công khai phản đối lên con số 22. Nguyên nhân chủ yếu không phải là bài xích công nghệ token hóa, mà là sự thận trọng của bộ phận pháp chế: quy định cho công ty 30 ngày để phản đối, và im lặng đồng nghĩa với đồng ý vĩnh viễn. Giới phân tích cho rằng đây là một cuộc thu thập dữ liệu hơn là một thất bại, khi các công ty như Securitize hay BitGo vẫn từ chối phản đối. Bài học rút ra: cần giáo dục thị trường và thời gian.
Bối cảnh: thí điểm đầu tiên chưa như mong đợi
Khoảng một tháng trước, khuôn khổ mới của SEC về giao dịch cổ phiếu token hóa trông như một con đường cao tốc đưa cổ phiếu Mỹ lên hạ tầng crypto. Thế nhưng, phép thử thực tế đầu tiên lại chưa mấy khả quan.
Ngày càng nhiều công ty đại chúng phản đối việc cổ phiếu của mình được giao dịch trên sàn chứng khoán token hóa do OKX và Intercontinental Exchange (ICE) – chủ sở hữu Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) – xây dựng.
Đợt phản đối trong tuần qua quy tụ những tên tuổi lớn nhất từ trước tới nay: Microsoft (MSFT), Alphabet (GOOG, GOOGL), Goldman Sachs (GS), McDonald’s (MCD) và ba công ty khác vào thứ Hai; sau đó là Wells Fargo (WFC), Cisco (CSCO) cùng bốn doanh nghiệp nữa vào thứ Sáu. Tổng cộng, đã có 22 tổ chức phát hành công khai phản đối.
Cổ phiếu token hóa (tokenized stock) là cổ phiếu của một công ty được phát hành hoặc đại diện dưới dạng token số trên blockchain, cho phép giao dịch 24/7 và chia nhỏ quyền sở hữu, thay vì chỉ giao dịch trong phiên theo cách truyền thống.
Miễn trừ đổi mới của SEC (Innovation Exemption) là cơ chế cho phép một số mô hình thị trường mới, như sàn giao dịch chứng khoán token hóa, được vận hành thử nghiệm mà không phải tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành, đổi lại phải cung cấp dữ liệu để cơ quan quản lý đánh giá.
Việc những công ty lớn nhất thế giới nói không có thể không đúng là khởi đầu mà những người ủng hộ token hóa mong đợi. Nhưng nó cũng chưa chắc đã là đòn giáng nặng vào thí điểm của SEC.
Vì sao các công ty phản đối
Trước khi cổ phiếu của một công ty được giao dịch trên một sàn, sàn đó phải thông báo cho tổ chức phát hành và cho họ 30 ngày để phản đối. Nếu công ty im lặng, giao dịch có thể bắt đầu.
Cơ chế này trao cho công ty đại chúng tiếng nói về việc liệu bên thứ ba không liên kết có được token hóa và giao dịch cổ phiếu của họ hay không – nhưng đồng thời cũng đẩy quyết định về phía thận trọng.
Công ty luật quốc tế Latham & Watkins đã cảnh báo các tổ chức phát hành rằng im lặng trên thực tế trở thành một quyết định không thể đảo ngược: lệnh của SEC không đưa ra cơ chế phản đối sau khi hết 30 ngày, cũng không có cách rút lại sự không phản đối trước đó một khi giao dịch đã bắt đầu.
Vì vậy, khi bộ phận pháp chế hoặc quan hệ nhà đầu tư nhận được thông báo về một cấu trúc thị trường mới mà họ biết rất ít, việc nói không trong lúc tìm hiểu kỹ có thể là lựa chọn hợp lý.
“Hầu hết các công ty này không hề biết có bên thứ ba đã token hóa cổ phiếu của mình cho tới khi thông báo của OKX-ICE xuất hiện,” Dave Hendricks, CEO kiêm nhà sáng lập công ty token hóa Vertalo, nói với CoinDesk.
“Khi biết chuyện, câu hỏi đến rất nhanh: ai nắm giữ số cổ phiếu đứng sau token, cổ tức và quyền biểu quyết đến tay những người nắm giữ đó bằng cách nào, đại lý chuyển nhượng nhìn thấy gì?” ông nói thêm. Theo ông Hendricks, nếu những câu hỏi này không thể được giải đáp trong 30 ngày thì phản đối là hợp lý.
Olivia Vande Woude, trưởng bộ phận token hóa tại Ava Labs, cũng cảnh báo không nên coi danh sách ngày càng dài này là bản án dành cho OKX-ICE. “Đây là sàn đầu tiên gửi thông báo theo Miễn trừ đổi mới của SEC, nên cũng là sàn đầu tiên nhận được câu trả lời,” bà nói. Và bởi vì phản đối không tốn gì trong khi im lặng bị coi là đồng ý, bà dự đoán danh sách sẽ còn dài thêm.
“Với một thủ tục từ chối dễ dàng như vậy, danh sách bên phản đối nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng, và sàn tiếp theo gửi thông báo nên chuẩn bị tinh thần gặp sự kháng cự tương tự,” bà Vande Woude nói.
Điều đó có thể không phải dấu hiệu thí điểm đang thất bại, mà là chỉ dấu về những gì thí điểm đang phát hiện ra. “Miễn trừ này là một bài tập thu thập dữ liệu,” bà nói. “Những gì nó cho thấy là các công ty đại chúng muốn có tiếng nói trong cách cổ phiếu của họ được đưa lên chuỗi.”
Những con số đáng chú ý
- 22 tổ chức phát hành đã công khai phản đối việc cổ phiếu token hóa của mình được giao dịch trên sàn OKX-ICE.
- 30 ngày là thời hạn để công ty phản đối sau khi nhận thông báo; hết hạn mà im lặng thì giao dịch được phép bắt đầu.
- Trong tuần qua có hai đợt phản đối: thứ Hai (Microsoft, Alphabet, Goldman Sachs, McDonald’s và 3 công ty khác) và thứ Sáu (Wells Fargo, Cisco và 4 công ty khác).
- Mô hình của Nasdaq giữ chứng khoán token hóa bên trong khuôn khổ sàn giao dịch hiện hành, thay vì vận hành bên ngoài Hệ thống Thị trường Quốc gia (NMS).
Nasdaq: phản đối mô hình, không phản đối công nghệ
Nasdaq là ví dụ hữu ích cho thấy những phản đối đó có nghĩa và không có nghĩa gì.
Sàn này là bên ủng hộ token hóa mạnh mẽ và đang theo đuổi mô hình riêng cho chứng khoán token hóa. Nhưng Nasdaq Inc., mã cổ phiếu NDAQ, cho biết họ dự định phản đối việc cổ phiếu của chính mình được token hóa và giao dịch trên các sàn chứng khoán token hóa theo cơ chế miễn trừ hiện hành.
Đó là bất đồng về cấu trúc thị trường, chứ không phải về bản thân token hóa. Nasdaq cảnh báo rằng các sàn token hóa hoạt động ngoài Hệ thống Thị trường Quốc gia (NMS) có thể làm phân mảnh thanh khoản, suy yếu quá trình khám phá giá và thiếu các biện pháp bảo vệ như hiển thị giá tốt nhất theo thời gian thực hay báo cáo trên băng giao dịch hợp nhất. Mô hình của Nasdaq giữ chứng khoán token hóa trong khuôn khổ sàn giao dịch hiện có.
Hệ thống Thị trường Quốc gia (NMS) là bộ quy định của Mỹ yêu cầu các sàn giao dịch chứng khoán liên kết với nhau để đảm bảo nhà đầu tư luôn nhận được mức giá tốt nhất hiện có, bất kể cổ phiếu được niêm yết ở đâu.
Với tổ chức phát hành, được gì?
Còn một câu hỏi đơn giản hơn: lợi ích cho họ nằm ở đâu?
Reid Noch, phó chủ tịch phụ trách cấu trúc thị trường cổ phiếu Mỹ tại TD Securities, nói với CoinDesk rằng vấn đề lớn hơn là phần upside dành cho tổ chức phát hành vẫn rất khó định lượng. Token hóa có thể mang lại nhu cầu bổ sung cho cổ phiếu Mỹ, đặc biệt từ nhà đầu tư nước ngoài, nhưng khuôn khổ của SEC có thể không tạo ra đủ nhu cầu mới để bù đắp rủi ro của một thị trường mỏng, giao dịch 24/7 nằm ngoài cấu trúc quen thuộc.
Không phải ai cũng nói không
Securitize (SECZ), công ty chuyên về chứng khoán token hóa, nói với CoinDesk rằng họ không có kế hoạch phản đối việc được đưa vào sàn OKX-ICE. Một đại diện của BitGo (BTGO), đơn vị lưu ký tài sản số, cũng cho biết trong email rằng công ty sẽ không phản đối việc niêm yết.
Cả hai đều có lợi ích rõ ràng trong việc giúp thị trường tài sản token hóa phát triển, nhưng phản hồi của Securitize còn cho thấy điều mà các công ty truyền thống hơn có thể cần để thấy yên tâm. “Đang có một quá trình giáo dục quan trọng diễn ra,” CEO Carlos Domingo nói.
Công ty cho biết đã chủ động tiếp cận các tổ chức phát hành đang hoặc có thể tham gia vào cổ phiếu token hóa của chính họ, bao gồm các buổi webinar giải thích về những mô hình giao dịch khác nhau, quyền của cổ đông và các đánh đổi tiềm tàng.
Điều gì tiếp theo
Đó có lẽ là góc nhìn rõ nhất về chặng đường phía trước: giáo dục và thời gian.
SEC có thể đã dỡ bỏ một rào cản pháp lý cho giao dịch cổ phiếu token hóa. Nhưng để các công ty đại chúng thấy đủ an tâm mà dùng tới nó có thể mất nhiều thời gian hơn đáng kể.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao McDonald’s, Microsoft và Google phản đối việc cổ phiếu của mình bị token hóa?
Phần lớn là do sự thận trọng của bộ phận pháp chế và quan hệ nhà đầu tư: họ biết rất ít về cấu trúc thị trường mới, trong khi quy định chỉ cho 30 ngày để phản đối và im lặng được coi là đồng ý vĩnh viễn, không thể rút lại sau khi giao dịch bắt đầu.
Đã có bao nhiêu công ty phản đối sàn OKX-ICE?
Tính đến thời điểm bài báo, đã có 22 tổ chức phát hành công khai phản đối, trong đó có Microsoft, Alphabet, Goldman Sachs, McDonald’s, Wells Fargo và Cisco.
Nếu công ty không phản đối trong 30 ngày thì chuyện gì xảy ra?
Giao dịch cổ phiếu token hóa có thể bắt đầu và quyết định im lặng trở thành không thể đảo ngược, vì lệnh của SEC không có cơ chế phản đối muộn hay rút lại sự không phản đối.
Phản đối có nghĩa là các công ty từ chối công nghệ token hóa?
Không hẳn. Ví dụ Nasdaq vẫn ủng hộ token hóa và phát triển mô hình riêng, nhưng phản đối việc cổ phiếu của mình được giao dịch trên sàn token hóa vận hành ngoài Hệ thống Thị trường Quốc gia (NMS) vì lo ngại phân mảnh thanh khoản và thiếu biện pháp bảo vệ nhà đầu tư.
Thí điểm của SEC có đang thất bại?
Giới phân tích cho rằng chưa. Đây là sàn đầu tiên gửi thông báo theo Miễn trừ đổi mới nên cũng là sàn đầu tiên nhận phản hồi; danh sách phản đối nhiều khả năng còn dài thêm, và điều cần thiết là giáo dục thị trường cùng thời gian để các công ty đại chúng thấy an tâm.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Finance
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
