chứng khoán mã hóa | Trang tin tức Tiền mã hoá, Tiền số, Tài sản số, Bitcoin, Altcoin

Tóm tắt Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vừa công bố “miễn trừ đổi mới” (innovation exemption) được chờ đợi từ lâu, cho phép các nền tảng đủ điều kiện vận hành thị trường giao dịch cổ phiếu Mỹ thật đã được mã hóa trong vòng 5 năm mà không phải đăng ký thành sàn chứng khoán quốc gia. Điểm mấu chốt: chỉ token thực sự đại diện quyền sở hữu cổ phiếu mới được chấp nhận, còn sản phẩm “tổng hợp” chỉ bám theo giá cổ phiếu thì bị loại. Cổ phiếu mã hóa phải giữ nguyên quyền biểu quyết, cổ tức và các quyền lợi truyền thống; nếu cổ phiếu gốc bị tạm ngừng giao dịch thì bản mã hóa cũng phải dừng theo. Khối lượng bị giới hạn chặt: nhóm cổ phiếu thanh khoản cao nhất tối đa 75 mã và 0,25% khối lượng giao dịch bình quân ngày; nhóm thứ hai là 250 mã và 2,5%. Công ty phát hành có quyền phủ quyết nếu bên thứ ba muốn mã hóa cổ phiếu của mình, sau thông báo trước 30 ngày. Quyền truy cập sàn vẫn theo cơ chế “có phép” (permissioned), dù phần mềm vận hành thị trường phải công khai, có thể kiểm toán và chạy trên blockchain công khai. Nội dung chi tiết Điều gì thực sự thay đổi? SEC vừa công bố “miễn trừ đổi mới” mà giới tài chính chờ đợi từ lâu, cho các nền tảng đủ điều kiện một cửa sổ 5 năm để vận hành thị trường giao dịch cổ phiếu Mỹ đã mã hóa mà không cần đăng ký thành sàn chứng khoán quốc gia đầy đủ. Trước đây, một công ty muốn xây dựng thị trường cổ phiếu mã hóa tại Mỹ sẽ phải đứng ra kết nối người mua – người bán, và cơ quan quản lý có thể coi đó là một sàn chứng khoán truyền thống. Nghĩa là họ có thể bị buộc phải nhét giao dịch blockchain vào bộ quy tắc vốn được thiết kế cho NYSE hay Nasdaq. Giờ thì điều đó đã thay đổi. SEC về cơ bản cho phép doanh nghiệp thử nghiệm giao dịch cổ phiếu thật trên blockchain công khai mà không buộc công nghệ mới phải uốn theo luật chơi của sàn truyền thống. Và chữ “thật” ở đây là điểm khác biệt lớn nhất: SEC phân định rạch ròi giữa token thực sự đại diện quyền sở hữu cổ phiếu và sản phẩm chỉ bám theo giá cổ phiếu. Chứng khoán mã hóa (tokenized securities) là chứng khoán truyền thống (cổ phiếu, trái phiếu…) được biểu diễn dưới dạng token trên blockchain, trong đó token đại diện cho quyền sở hữu và các quyền lợi đi kèm của chứng khoán gốc. Dưới “hộp cát” (sandbox) tạm thời kéo dài 5 năm này, các nền tảng chuyên biệt gọi là Tokenized Securities Venues (TSV) – nền tảng giao dịch chứng khoán mã hóa – có thể hỗ trợ giao dịch cổ phiếu Mỹ đã mã hóa đủ điều kiện thông qua hợp đồng thông minh và bể thanh khoản, mà không phải đăng ký thành sàn chứng khoán quốc gia. Một số công ty cung cấp thanh khoản cho các bể này có thể được miễn trừ riêng khỏi yêu cầu đăng ký hoạt động môi giới (dealer). Hợp đồng thông minh (smart contract) là chương trình máy tính tự động thực thi các điều khoản giao dịch khi những điều kiện định trước được thỏa mãn, không cần bên trung gian can thiệp. Bể thanh khoản (liquidity pool) là một quỹ tài sản được khóa trong hợp đồng thông minh, cho phép người dùng giao dịch trực tiếp với quỹ thay vì chờ khớp lệnh với một đối tác cụ thể. Vì sao điều này quan trọng? Nói rõ để tránh hiểu nhầm: đây không chỉ là chuyện biến một tờ chứng nhận cổ phiếu thành token. Các quy tắc tạm thời này sẽ thay đổi cả nơi giao dịch lẫn cách một cổ phiếu được giao dịch. Sàn truyền thống thường khớp người mua và người bán qua sổ lệnh. Đó là chuẩn mực pháp lý rất cao với một công ty chỉ muốn kiểm tra xem cổ phiếu có thể giao dịch qua hạ tầng blockchain hay không. Sổ lệnh (order book) là danh sách các lệnh mua và lệnh bán được sàn ghi nhận, đối chiếu theo mức giá để tìm ra giao dịch khớp lệnh. Theo thử nghiệm của SEC, một nền tảng đủ điều kiện có thể để nhà đầu tư giao dịch cổ phiếu mã hóa qua các bể thanh khoản trên blockchain, được điều hành bởi hợp đồng thông minh. Điều đó mở ra dư địa cho ngân hàng, công ty môi giới và doanh nghiệp crypto thử nghiệm một cấu trúc thị trường khác: thay vì chỉ dựa vào sổ lệnh của sàn, cổ phiếu mã hóa có thể giao dịch đối ứng với các bể tài sản do hợp đồng thông minh hoặc thuật toán cài sẵn quản lý. Nói ngắn gọn, SEC đang cho ngành này vay mượn một phần “máy móc giao dịch” của crypto để thử nghiệm trên cổ phiếu Mỹ được quản lý. Cách nhìn dễ nhất là thế này: hiện nay, nhà giao dịch đặt lệnh cổ phiếu qua công ty môi giới, và lệnh đó cuối cùng tương tác với hạ tầng thị trường truyền thống. Dưới cơ chế miễn trừ mới, một nhà đầu tư đủ điều kiện có thể giao dịch token đại diện cho chính cổ phiếu đó qua một nền tảng blockchain được quản lý, có thể tương tác trực tiếp với bể tài sản mã hóa – nhưng trong khuôn khổ được kiểm soát. Tuy nhiên, kỳ vọng lớn hơn không dừng ở việc đổi nơi giao dịch. Khi một chứng khoán đã tồn tại trên đường ray blockchain, giới ủng hộ cho rằng việc thanh toán, dịch chuyển giữa các nền tảng tài chính tương thích, hay thậm chí dùng làm tài sản bảo đảm cho giao dịch khác, sẽ trở nên dễ dàng hơn. Dù vậy, bản thân miễn trừ lần này của SEC không cho phép dùng đòn bẩy hay cho vay trên TSV. Đổi lại, vẫn có những rào chắn. Phần mềm vận hành thị trường phải công khai, có thể kiểm toán và được triển khai trên một blockchain công khai, không cần cấp phép. Nhưng quyền truy cập vào chính nền tảng giao dịch thì vẫn phải “có phép”, theo SEC. Vì thế, đây không có nghĩa là cổ phiếu Apple hay Microsoft bỗng dưng được giao dịch tự do trên các sàn phi tập trung phổ biến – nơi vận hành bằng giao thức thanh khoản tự động (hay hợp đồng thông minh) thay vì sổ lệnh truyền thống. Điều nó thực sự mang lại là: các nền tảng được quản lý có thể thử nghiệm một phần công nghệ do tài chính phi tập trung khai phá, trong khi vẫn kiểm soát được ai được phép giao dịch. Hộp cát này cũng được thiết kế cố tình nhỏ. Với nhóm cổ phiếu thanh khoản cao nhất, mỗi nền tảng chỉ được mã hóa tối đa 75 mã và xử lý không quá 0,25% khối lượng giao dịch bình quân ngày. Với nhóm cổ phiếu thứ hai, trần nâng lên 250 mã và 2,5% khối lượng bình quân ngày, theo Jamie Selway, Giám đốc phụ trách giao dịch và thị trường của SEC. “Động lực đằng sau đó, rõ ràng, là để khởi đầu một cách khiêm tốn. Hãy để mọi người bắt đầu, rồi đo lường tác động.” – Jamie Selway, SEC. Ví dụ, Tesla – một trong những cổ phiếu được giao dịch nhiều nhất – có khối lượng bình quân khoảng 40 triệu cổ phiếu mỗi ngày. Theo định nghĩa này, một nền tảng đủ điều kiện về lý thuyết có thể hỗ trợ giao dịch khoảng 100.000 cổ phiếu Tesla đã mã hóa mỗi ngày, tương đương khoảng 36,6 triệu USD với mức giá 366 USD/cổ phiếu. Điều gì thay đổi với một công ty niêm yết lớn? Đây mới là phần thú vị. Lấy ví dụ Apple. Chuyện gì xảy ra nếu một bên nào đó không phải Apple muốn đưa cổ phiếu Apple lên chuỗi? Apple không nhất thiết phải tự mã hóa cổ phiếu của mình thì người khác mới có thể đề xuất đưa chúng lên chuỗi. Khuôn khổ của SEC cho phép việc mã hóa được thực hiện bởi chính công ty phát hành cổ phiếu, hoặc trong những điều kiện nhất định, bởi một bên thứ ba không liên kết. Như vậy, một bên thứ ba có thể cung cấp quyền lợi đã mã hóa gắn với cổ phiếu Apple – ví dụ qua cấu trúc trong đó một công ty môi giới hoặc trung gian nắm giữ cổ phiếu gốc – miễn là token mang lại đúng các quyền và đặc quyền như chứng khoán cơ sở. Nhưng Apple sẽ không bị đánh úp. Trước khi niêm yết một cổ phiếu mã hóa do bên thứ ba không liên kết tạo ra, nền tảng phải thông báo cho công ty trước 30 ngày về việc mã hóa, và tổ chức phát hành có cơ hội phản đối. Quan chức SEC cho biết phản đối có thể đơn giản chỉ là công ty nói rằng họ không muốn chứng khoán của mình bị mã hóa trên nền tảng đó. “Quyền phủ quyết của tổ chức phát hành là biện pháp bảo vệ then chốt.” – Joris Delanoue, CEO kiêm đồng sáng lập Fairmint, đơn vị đại lý chuyển nhượng trên chuỗi được cấp phép. Nghe có vẻ lý thuyết, nhưng vấn đề này đã nổi lên trong cuộc khẩu chiến công khai hồi tháng này, sau khi CEO AMC Entertainment, Adam Aron, chỉ trích Robinhood vì cung cấp token gắn với cổ phiếu AMC mà không có sự tham gia của công ty. Cổ phiếu mã hóa sẽ giao dịch ở đâu? Chúng sẽ giao dịch trên các TSV đủ điều kiện, hoạt động dưới miễn trừ của SEC. Blockchain bên dưới có thể là công khai, nhưng môi trường giao dịch vẫn phải “có phép” và chịu các điều kiện của SEC. Các nền tảng đủ điều kiện có thể dùng AMM, nơi nhà đầu tư giao dịch đối ứng với các bể tài sản do phần mềm kiểm soát, thay vì chỉ dựa vào mô hình khớp từng lệnh mua – bán truyền thống. AMM (Automated Market Maker – tạo lập thị trường tự động) là cơ chế cho phép nhà đầu tư giao dịch trực tiếp với bể tài sản do phần mềm quản lý, trong đó giá được xác định bằng công thức toán học thay vì khớp lệnh mua – bán truyền thống. SEC cũng dành cho một số nhà cung cấp thanh khoản nhất định sự miễn trừ có điều kiện khỏi yêu cầu đăng ký môi giới, để họ có thể cung cấp tài sản (hay thanh khoản) cho các bể này. Điều đó quan trọng vì AMM chẳng có nhiều tác dụng nếu không ai đưa cổ phiếu và tiền mặt vào bể. Gián đoạn lớn hơn có thể cuối cùng lại nằm ở chính các sàn giao dịch. SEC đã tạo ra một loại hình nền tảng giao dịch cổ phiếu tạm thời, có thể kết nối người mua và người bán mà không cần phải trở thành một NYSE hay Nasdaq tiếp theo. Miễn trừ này cho phép ngành thử nghiệm xem mô hình kiểu DeFi có vận hành được với cổ phiếu Mỹ được quản lý hay không. DeFi (Decentralized Finance – tài chính phi tập trung) là hệ sinh thái dịch vụ tài chính chạy trên blockchain, vận hành bằng hợp đồng thông minh và không cần trung gian truyền thống. Tuy nhiên, gọi đây là “DeFi cho cổ phiếu” thì cần thêm một dấu sao. Công nghệ có thể trông giống DeFi – blockchain công khai, hợp đồng thông minh, AMM và bể thanh khoản – nhưng mô hình truy cập thì không. Người tham gia vẫn phải được cấp phép, nghĩa là nhà đầu tư cá nhân, tổ chức và công ty môi giới đều có thể tham gia nếu đáp ứng yêu cầu truy cập của nền tảng. Nói cách khác: công nghệ vay mượn “đường ống” kiểu DeFi, nhưng có thêm các lớp kiểm soát của thị trường chứng khoán phủ bên trên. Điều đó vẫn có thể quan trọng với hạ tầng crypto. CEO Carlos Domingo của Securitize nói với CoinDesk rằng ông kỳ vọng khuôn khổ này sẽ thúc đẩy “chứng khoán mã hóa bản địa” và cuối cùng tạo ra nhiều nền tảng thanh khoản trên chuỗi cho chúng. Trong khi đó, các công ty xây dựng AMM và blockchain công khai có thể hưởng lợi nếu công nghệ của họ được dùng ở phần lõi của những thị trường được quản lý này. “Đây giống như một điểm trung dung rất tốt, cho phép nhiều đổi mới crypto diễn ra theo cách được kiểm soát và được quản lý.” – Carlos Domingo, CEO Securitize. Vậy nhà đầu tư được gì? Có thể là phần “đường ống” hạ tầng. Nhà đầu tư vẫn sở hữu cổ phần thật của một công ty quen thuộc, kèm quyền biểu quyết và cổ tức, nhưng cách biểu diễn quyền sở hữu đó và hạ tầng giao dịch có thể chạy trên đường ray blockchain. Về lâu dài, điều này có thể mở đường cho thanh toán nhanh hơn, thị trường có khả năng lập trình cao hơn và tiềm năng kéo dài giờ giao dịch. SEC cũng nhấn mạnh rằng cổ phiếu mã hóa phải thực sự vẫn là cổ phiếu, chứ không chỉ trên danh nghĩa. Token đủ điều kiện phải trao cho người nắm giữ các quyền và đặc quyền tương đương cổ phiếu truyền thống. Nếu cổ phiếu Apple có quyền biểu quyết và cổ tức, bản mã hóa cũng phải có. Và nếu giao dịch Apple bị tạm ngừng trên thị trường chính, bản mã hóa cũng phải dừng theo. Về cơ bản, lớp “vỏ” thay đổi, nhưng quyền của cổ đông thì không – nhờ vậy cổ phiếu không đánh mất các bảo vệ truyền thống. Điểm này quan trọng vì một số sản phẩm được tiếp thị ở nước ngoài dưới tên “cổ phiếu mã hóa” thực chất là công cụ tổng hợp chỉ bám theo giá cổ phiếu và không có quyền cổ đông truyền thống. Những sản phẩm tổng hợp đó không đủ điều kiện hưởng miễn trừ này. “Đưa cổ phiếu lên chuỗi không nên đồng nghĩa với việc tước đi những quyền khiến chúng là cổ phiếu ngay từ đầu.” – Gabo Otte, CEO Dinari. Tuy nhiên, SEC không cấm các sản phẩm tổng hợp và cũng không trực tiếp thay đổi tình trạng pháp lý của chúng. Ông Selway cho biết chính sách mới không tác động trực tiếp đến các sản phẩm tổng hợp hiện có. Thứ có thể thay đổi là sở thích của nhà đầu tư: theo ông Selway, những sản phẩm được cấu trúc như “một hình thức cổ phần thực sự, được thực hiện tại Mỹ với hệ thống pháp quyền của chúng ta” có thể trở nên “hấp dẫn hơn”. Cũng cần lưu ý rằng hợp đồng hoán đổi vĩnh viễn (perpetual swaps) gắn với cổ phiếu – vốn đã phổ biến trên các nền tảng crypto như Hyperliquid – nằm ngoài khuôn khổ của SEC, vì chúng mang lại mức phơi nhiễm giá dạng phái sinh chứ không phải quyền sở hữu thực sự cổ phiếu cơ sở. Những con số và mốc thời gian đáng chú ý 5 năm: thời hạn của “hộp cát” thử nghiệm dành cho các nền tảng đủ điều kiện. 75 mã cổ phiếu: trần số lượng cổ phiếu thanh khoản cao nhất mà mỗi nền tảng được mã hóa. 0,25%: tỷ lệ tối đa khối lượng giao dịch bình quân ngày mà nền tảng được xử lý với nhóm cổ phiếu trên. 250 mã cổ phiếu và 2,5%: trần tương ứng cho nhóm cổ phiếu ở bậc thứ hai. 40 triệu cổ phiếu/ngày: khối lượng giao dịch bình quân của Tesla, dẫn tới ví dụ giới hạn khoảng 100.000 cổ phiếu mã hóa mỗi ngày, tương đương khoảng 36,6 triệu USD ở mức giá 366 USD/cổ phiếu. 30 ngày: thời gian thông báo trước cho công ty phát hành khi bên thứ ba muốn mã hóa cổ phiếu của họ. 49 phiếu: số phiếu ủng hộ dự luật Clarity Act tại Thượng viện hôm thứ Ba, thiếu so với ngưỡng 60 phiếu cần thiết để tiến xa hơn. Bức tranh lớn Cổ phiếu mã hóa đã tồn tại từ trước thứ Năm. Điều thay đổi là SEC đã tạo ra một làn đường pháp lý được xác định rõ để thử nghiệm vận hành thị trường thứ cấp cho chúng. Thời điểm này không phải ngẫu nhiên. Miễn trừ đã được xây dựng trong hơn một năm, nhưng SEC chờ trong lúc Quốc hội Mỹ xem xét dự luật Clarity Act. Dự luật này không tiến triển tại Thượng viện hôm thứ Ba sau khi chỉ nhận 49 phiếu, thiếu ngưỡng 60 phiếu cần thiết. Ngày hôm sau, Chủ tịch SEC Paul Atkins tuyên bố cơ quan này sẽ hành động trong phạm vi thẩm quyền hiện có để mang lại sự chắc chắn về mặt pháp lý. Một ngày sau đó, miễn trừ về mã hóa tài sản ra đời. Cửa sổ 5 năm rất quan trọng, bởi cơ quan quản lý coi miễn trừ này là một thử nghiệm đang diễn ra chứ không phải một chế định quản lý đã hoàn thiện. Ông Selway của SEC cho biết cơ quan chọn dùng quyền miễn trừ để có thể bắt đầu ở quy mô nhỏ hơn, thu thập bằng chứng và “để những dữ liệu đó định hình việc xây dựng quy tắc, đồng thời có thể định hình cả hoạt động lập pháp”. Đây là mảnh ghép lớn thứ hai trong bài toán mã hóa tài sản mà SEC giải quyết trong tháng này. Hồi đầu tháng 9, cơ quan này đã đề xuất cho phép blockchain… (phần nội dung gốc bị cắt tại đây). Câu hỏi thường gặp Miễn trừ đổi mới của SEC cho phép điều gì? Miễn trừ này cho các nền tảng đủ điều kiện, gọi là Tokenized Securities Venues (TSV), một cửa sổ 5 năm để vận hành thị trường giao dịch cổ phiếu Mỹ thật đã mã hóa mà không phải đăng ký thành sàn chứng khoán quốc gia. Giao dịch được thực hiện qua hợp đồng thông minh và bể thanh khoản, trong khi một số nhà cung cấp thanh khoản có thể được miễn trừ có điều kiện khỏi yêu cầu đăng ký môi giới. Token hóa cổ phiếu có làm mất quyền của cổ đông không? Không. Theo yêu cầu của SEC, token cổ phiếu đủ điều kiện phải trao cho người nắm giữ đúng các quyền và đặc quyền như cổ phiếu truyền thống tương ứng, bao gồm quyền biểu quyết và cổ tức. Nếu cổ phiếu gốc bị tạm ngừng giao dịch trên thị trường chính, bản mã hóa cũng phải dừng giao dịch theo. Nhà đầu tư cá nhân có được giao dịch cổ phiếu mã hóa không? Có thể, nhưng không hoàn toàn mở. Công nghệ bên dưới giống DeFi, song quyền truy cập vào nền tảng giao dịch vẫn phải “có phép” theo điều kiện của SEC. Nhà đầu tư cá nhân, tổ chức và công ty môi giới đều có thể tham gia nếu đáp ứng yêu cầu truy cập của nền tảng đủ điều kiện. Khối lượng giao dịch cổ phiếu mã hóa bị giới hạn thế nào? Với nhóm cổ phiếu thanh khoản cao nhất, mỗi nền tảng chỉ được mã hóa tối đa 75 mã và xử lý không quá 0,25% khối lượng giao dịch bình quân ngày. Với nhóm cổ phiếu thứ hai, trần nâng lên 250 mã và 2,5% khối lượng bình quân ngày. Công ty phát hành cũng có quyền phủ quyết nếu bên thứ ba muốn mã hóa cổ phiếu của họ, sau thông báo trước 30 ngày. Sản phẩm tổng hợp theo giá cổ phiếu có thuộc diện miễn trừ không? Không. SEC phân biệt rõ giữa token thực sự đại diện quyền sở hữu cổ phiếu và sản phẩm tổng hợp chỉ bám theo giá cổ phiếu, vốn không có quyền cổ đông truyền thống. Các sản phẩm tổng hợp không đủ điều kiện hưởng miễn trừ, dù SEC không cấm chúng và chính sách mới cũng không trực tiếp thay đổi tình trạng pháp lý của chúng. Nguồn: CoinDesk Finance Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng. Bài viết liên quanKhủng hoảng kế vị tại Ondo Finance thêm rối ren: con gái Kathleen Allman cáo buộc mẹ mắc “chứng sa sút trí tuệ”, nghiện rượu và chi tiêu hoang phíSEC mở đường cho giao dịch cổ phiếu Mỹ được token hóa. Ai sẽ là người hưởng lợi?Blockchain Arc của Circle bị memecoin “chiếm sóng” ngay ngày đầu ra mắtÔng lớn xếp hạng tín nhiệm S&P Global thâu tóm OpenZeppelin trong tham vọng quản trị rủi ro tài chính token hóa

Cổ phiếu thật chính thức lên blockchain: SEC muốn triển khai theo cách nào?

Công ty môi giới tiền mã hóa Alpaca huy động 135 triệu USD để phát triển hạ tầng chứng khoán mã hóa

DTCC đưa chứng khoán mã hóa vào giao dịch thực tế, tạo cột mốc quan trọng cho blockchain tại Wall Street

Mỹ và Anh hợp tác chuẩn hóa quy định cho tài chính mã hóa

CEO Securitize: Công ty sẽ dùng 400 triệu USD để thâu tóm sau khi niêm yết công khai

Thẻ: chứng khoán mã hóa

Cổ phiếu thật chính thức lên blockchain: SEC muốn triển khai theo cách nào?

Công ty môi giới tiền mã hóa Alpaca huy động 135 triệu USD để phát triển hạ tầng chứng khoán mã hóa

DTCC đưa chứng khoán mã hóa vào giao dịch thực tế, tạo cột mốc quan trọng cho blockchain tại Wall Street

Mỹ và Anh hợp tác chuẩn hóa quy định cho tài chính mã hóa

CEO Securitize: Công ty sẽ dùng 400 triệu USD để thâu tóm sau khi niêm yết công khai