Tóm tắt
Bitcoin vừa trải qua chu kỳ giảm giá nhẹ nhất từ trước tới nay, chỉ khoảng 55% kể từ đỉnh hồi tháng 10/2025 — con số vẫn rất lớn với hầu hết thị trường nhưng đã “hiền” hơn hẳn mức 70–80% của các chu kỳ trước. Nguyên nhân được các chuyên gia chỉ ra là sự xuất hiện của ETF bitcoin giao ngay, dòng vốn tổ chức và hoạt động tái cân bằng danh mục. Chính những yếu tố này có thể vừa làm dịu các đợt bán tháo, vừa kìm hãm biên độ các đợt tăng nóng. Trong khi Ryan Rasmussen (Bitwise) và Mark Connors (Risk Dimensions) nhấn mạnh vai trò của nhà đầu tư tổ chức, Jim Ferraioli (Schwab) lại cho rằng quy mô và độ trưởng thành của bitcoin mới là lời giải thích căn bản hơn. Điểm chung: chu kỳ tăng – giảm của bitcoin đang dần bớt cực đoan ở cả hai chiều.
Nội dung chi tiết
Một cú giảm “nhẹ” theo chuẩn bitcoin
Bitcoin đã lâu nay vẫn bắt nhà đầu tư phải trả giá cho những đợt tăng giá dữ dội bằng các cú lao dốc tàn khốc. Nhưng thế cân bằng đó có thể đang thay đổi.
Trong chu kỳ giảm gần nhất, bitcoin mất khoảng 55% giá trị so với đỉnh thiết lập hồi tháng 10/2025. Với hầu hết thị trường, đó là một sự sụp đổ lịch sử; với bitcoin, đây lại là mức giảm tương đối ôn hòa nếu so với quá khứ.
Hồi tháng 11/2021, sau khi chạm gần 69.000 USD, bitcoin lao xuống dưới 16.000 USD chỉ một năm sau đó, khi lãi suất leo thang, hàng loạt công ty crypto phá sản và sự sụp đổ của FTX giáng đòn vào thị trường. Mức giảm khi đó vượt 75%. Các chu kỳ trước đó thậm chí còn ghi nhận mức sụt giảm từ 80% trở lên.
Những cú hồi phục trước đây cũng cực đoan không kém. Bitcoin đi từ dưới 4.000 USD đầu năm 2019 lên gần 69.000 USD vào năm 2021, rồi từ đáy năm 2022 leo lên hơn 100.000 USD sau khi các quỹ ETF bitcoin giao ngay tại Mỹ mở cửa tài sản này cho một nhóm nhà đầu tư rộng lớn hơn nhiều.
ETF bitcoin giao ngay là quỹ hoán đổi danh mục nắm giữ bitcoin thật và niêm yết trên sàn chứng khoán, cho phép nhà đầu tư truyền thống mua bán cổ phần của quỹ thay vì phải tự mua và cất giữ bitcoin.
Vì sao ETF và dòng vốn tổ chức làm dịu chu kỳ?
Ryan Rasmussen, giám đốc kiêm trưởng bộ phận nghiên cứu của Bitwise, coi các quỹ ETF giao ngay ra mắt hồi tháng 1/2024 là một trong những nguyên nhân chính.
Theo ông, trước khi có ETF, quyền sở hữu bitcoin nghiêng nhiều về nhà đầu tư cá nhân, các quỹ chuyên về crypto và giới giao dịch đánh cược ngắn hạn. ETF mang đến cho cố vấn tài chính và nhà đầu tư chuyên nghiệp một cách quen thuộc để đưa bitcoin vào danh mục truyền thống.
Nhóm nhà đầu tư này tiếp cận bitcoin theo cách rất khác. Rasmussen ước tính một nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể chỉ phân bổ khoảng 2% danh mục vào bitcoin, trong khi nhà đầu tư cá nhân thuần crypto có thể dồn 20%, 30% hoặc hơn vào tài sản này. Vì vậy, cùng một cú giảm giá sẽ mang ý nghĩa rất khác nhau tùy vào người nắm giữ.
“Nếu nó giảm 50%, danh mục của tôi chỉ mất 1%”, Rasmussen nói trong một cuộc phỏng vấn, mô tả cảm nhận của một nhà đầu tư có tỷ trọng bitcoin 2%.
Bên cạnh đó là yếu tố tái cân bằng. Một cố vấn nhắm tỷ trọng bitcoin 2% có thể mua vào sau khi giá giảm sâu để đưa vị thế về mức mục tiêu. Ngược lại, nếu bitcoin tăng mạnh và chiếm 5% danh mục, chính nhà đầu tư đó có thể bán bớt trong lần tái cân bằng kế tiếp.
Tái cân bằng danh mục (rebalancing) là việc nhà đầu tư định kỳ mua hoặc bán để đưa tỷ trọng các tài sản trở về mức mục tiêu đã đặt ra.
Điều này có thể làm dịu các đợt bán tháo, nhưng cũng giới hạn quy mô của các đợt tăng giá.
Mark Connors, giám đốc đầu tư của Risk Dimensions, kỳ vọng sự tham gia ngày càng lớn của các tổ chức sẽ góp phần tạo ra những đợt sụt giảm nhỏ hơn mức 70–80% từng thấy. Nhưng nhà đầu tư đừng mong có gì miễn phí: theo Connors, độ biến động của bitcoin đã giảm dần theo thời gian, đồng nghĩa lợi nhuận cũng điều chỉnh xuống. Ông cho rằng nhiều nhà đầu tư tổ chức hơn có thể dẫn tới “những đỉnh bùng nổ nhỏ hơn nhờ hoạt động tái cân bằng”. Nói cách khác, chính hành vi Phố Wall giúp ngăn dòng tháo chạy hoảng loạn cũng có thể tạo ra lực bán khi giá tăng quá nóng.
Góc nhìn khác: vấn đề là quy mô, không chỉ là ETF
Jim Ferraioli, giám đốc nghiên cứu tài sản số của Schwab, cho rằng có một lời giải thích thậm chí còn đơn giản hơn cho việc biên độ dao động của bitcoin đang thu hẹp.
Về lập luận cho rằng ETF và tổ chức đang tạo ra thay đổi, Ferraioli nói: “Tôi không chắc mình hoàn toàn đồng tình với quan điểm đó.”
Theo ông, dù Phố Wall hiện diện ngày càng nhiều, bitcoin vẫn chủ yếu là tài sản của nhà đầu tư cá nhân. Việc nắm giữ qua ETF cũng không nên mặc định được coi là sở hữu của tổ chức, bởi cá nhân hoàn toàn có thể mua các quỹ này.
Thay vào đó, Ferraioli chỉ vào quy mô của bitcoin. Vốn hóa của tài sản này đã trở lại khoảng 2.000 tỷ USD, nghĩa là để tăng gấp đôi, nó cần lượng tiền lớn hơn rất nhiều so với thời bitcoin chỉ đáng vài tỷ USD. Những mức sinh lời gấp hàng chục lần của thời kỳ đầu trở nên khó lặp lại khi nền tảng vốn đã phình to.
Ông cũng nhìn thấy dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư crypto bản địa, chứ không phải người mua ETF, đã góp phần nâng đỡ thị trường trong đợt suy giảm. Giá vốn trung bình của nhà đầu tư ETF quanh mức 83.000 USD trong phần lớn thời gian của năm, trong khi một chỉ số theo dõi nhà đầu tư giao ngay năng động dịch chuyển từ khoảng 78.000 USD xuống vùng giữa 70.000 USD, phản ánh việc nhóm này gom hàng ở các mức giá thấp hơn.
Giá vốn trung bình (cost basis) là mức giá bình quân mà một nhóm nhà đầu tư đã bỏ ra để mua tài sản, dùng để ước lượng họ đang lãi hay lỗ.
Nguồn cung của bitcoin thêm một lớp giải thích nữa. Trong khoảng 20 triệu bitcoin đang lưu hành, Ferraioli ước tính 4–5 triệu có thể đã bị mất và 6–7 triệu là thực sự lưu động. Phần lớn số còn lại rất ít khi di chuyển. Điều đó để lại một nền tảng người nắm giữ lớn đã trải qua nhiều lần sụp đổ và có thể không mấy mặn mà với việc bán tháo trong một đợt giảm mới.
Phố Wall vẫn đang “làm quen” với bitcoin
Cách Phố Wall đối xử với bitcoin cũng đang thay đổi. Rasmussen cho biết mức độ tương tác của nhà đầu tư chuyên nghiệp với Bitwise vẫn cao trong đợt suy giảm gần nhất, khác hẳn thị trường gấu năm 2022 khi mối quan tâm “rơi tự do”.
Tuy vậy, quá trình chấp nhận vẫn diễn ra chậm. Rasmussen cho biết Bitwise thường phải có khoảng tám cuộc gặp với một cố vấn tài chính trước khi người này đưa ra quyết định phân bổ, và cả quá trình có thể kéo dài gần hai năm.
Điều đó cho thấy cơ cấu nhà đầu tư của bitcoin vẫn đang trong quá trình dịch chuyển. Dù vậy, Ferraioli kỳ vọng xu hướng này sẽ tiếp diễn: khi bitcoin trưởng thành hơn, ông nhìn thấy những thị trường gấu nông hơn và những thị trường bò bớt bùng nổ.
Thị trường gấu (bear market) là giai đoạn giá tài sản giảm sâu và kéo dài, thường được xác định khi giá giảm hơn 20% so với đỉnh gần nhất. Ngược lại, thị trường bò (bull market) là giai đoạn giá tăng mạnh và bền vững.
Các số liệu và mốc thời gian đáng chú ý
- Chu kỳ giảm gần nhất: bitcoin giảm khoảng 55% từ đỉnh tháng 10/2025.
- Tháng 11/2021: bitcoin chạm gần 69.000 USD rồi lao dốc xuống dưới 16.000 USD một năm sau đó, mức giảm vượt 75%.
- Các chu kỳ trước: ghi nhận mức sụt giảm từ 80% trở lên.
- Giai đoạn 2019–2021: bitcoin đi từ dưới 4.000 USD lên gần 69.000 USD.
- Sau đáy 2022: bitcoin vượt 100.000 USD sau khi ETF giao ngay tại Mỹ được triển khai.
- Tháng 1/2024: các quỹ ETF bitcoin giao ngay chính thức ra mắt.
- Tỷ trọng phân bổ điển hình: nhà đầu tư chuyên nghiệp khoảng 2% danh mục, nhà đầu tư cá nhân thuần crypto có thể 20–30% hoặc hơn.
- Vốn hóa bitcoin: khoảng 2.000 tỷ USD.
- Giá vốn trung bình của nhà đầu tư ETF: khoảng 83.000 USD trong phần lớn thời gian của năm.
- Chỉ số nhà đầu tư giao ngay năng động: dịch từ khoảng 78.000 USD xuống vùng giữa 70.000 USD.
- Nguồn cung: khoảng 20 triệu bitcoin lưu hành, ước tính 4–5 triệu bị mất và 6–7 triệu thực sự lưu động.
- Thời gian thuyết phục nhà đầu tư: khoảng tám cuộc gặp và gần hai năm trước khi một cố vấn tài chính phân bổ vốn.
- Giá bitcoin tại thời điểm đưa tin: 84.120,99 USD, tăng 0,45%.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thị trường gấu lần này của bitcoin nhẹ hơn các lần trước?
Bitcoin chỉ giảm khoảng 55% từ đỉnh tháng 10/2025, thay vì mức 70–80% hoặc hơn như các chu kỳ trước. Nguyên nhân được cho là sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức qua ETF giao ngay, tâm lý nắm giữ dài hạn của nhóm đã trải qua nhiều lần sụp đổ, cùng hoạt động tái cân bằng danh mục giúp hấp thụ áp lực bán.
ETF bitcoin giao ngay ảnh hưởng thế nào đến biến động giá?
ETF cho phép cố vấn tài chính và nhà đầu tư chuyên nghiệp phân bổ một tỷ lệ nhỏ, thường khoảng 2% danh mục, vào bitcoin. Khi giá giảm mạnh, họ có thể mua vào để đưa tỷ trọng về mức mục tiêu; nhưng khi giá tăng quá nhanh, chính họ có thể bán bớt. Kết quả là cả các đợt giảm sâu lẫn các đợt tăng nóng đều bớt cực đoan.
Tại sao chuyên gia Schwab không hoàn toàn đồng tình với lập luận về ETF?
Jim Ferraioli của Schwab cho rằng không nên mặc định việc nắm giữ qua ETF là sở hữu của tổ chức, vì cá nhân cũng có thể mua các quỹ này. Ông cho rằng quy mô và độ trưởng thành của bitcoin mới là lời giải thích chính: với vốn hóa khoảng 2.000 tỷ USD, tài sản này cần lượng tiền lớn hơn rất nhiều để tăng gấp đôi so với thời chỉ đáng vài tỷ USD.
Nhà đầu tư nên kỳ vọng gì ở các chu kỳ tiếp theo?
Xu hướng được dự báo là các chu kỳ ôn hòa hơn ở cả hai chiều: thị trường gấu nông hơn nhưng thị trường bò cũng bớt bùng nổ. Mark Connors của Risk Dimensions lưu ý rằng độ biến động giảm thường đi kèm mức sinh lời điều chỉnh xuống, nên nhà đầu tư không nên kỳ vọng được hưởng lợi mà không phải đánh đổi.
Dấu hiệu nào cho thấy nhà đầu tư crypto bản địa đã mua vào trong đợt giảm?
Theo Ferraioli, giá vốn trung bình của nhà đầu tư ETF quanh mức 83.000 USD trong phần lớn thời gian của năm, trong khi chỉ số theo dõi nhà đầu tư giao ngay năng động dịch từ khoảng 78.000 USD xuống vùng giữa 70.000 USD. Điều này cho thấy nhóm giao dịch giao ngay đã gom thêm bitcoin ở các mức giá thấp hơn, góp phần nâng đỡ thị trường.
Nguồn: CoinDesk Bitcoin
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
