Tóm tắt
Janus Henderson – công ty quản lý tài sản có trụ sở tại London đang quản lý khoảng 500 tỷ USD – đã bắt tay với nền tảng token hóa Centrifuge để đưa chỉ số Nasdaq-100 lên blockchain thông qua quỹ JQQQ. Đây là quỹ do chính tổ chức phát hành (issuer-sponsored), được Nasdaq cấp phép sử dụng chỉ số và được phát hành trên blockchain Stellar. Điểm khác biệt cốt lõi: JQQQ không phải là token cổ phiếu do bên thứ ba tự tạo, mà do chính nhà quản lý quỹ phát hành và vận hành. Động thái này nối tiếp quỹ chỉ số onchain SPXA (theo S&P 500) ra mắt năm trước, đồng thời đưa nền tảng đầu tư onchain của Janus Henderson vượt mốc 1 tỷ USD tài sản. Sự kiện cũng làm nóng cuộc tranh luận về việc ai mới thực sự có quyền token hóa chứng khoán truyền thống.
Nội dung chi tiết
Chỉ số Nasdaq-100 chính thức lên blockchain
Janus Henderson, công ty quản lý tài sản đang nắm khoảng 500 tỷ USD, đang đưa một trong những chỉ số chứng khoán nổi tiếng nhất Phố Wall lên hạ tầng blockchain thông qua một quỹ do chính mình phát hành. Công ty đã hợp tác với nền tảng token hóa Centrifuge để ra mắt JQQQ – quỹ mô phỏng chỉ số Nasdaq-100, nơi quy tụ các gã khổng lồ công nghệ như Nvidia, Apple và Microsoft. Quỹ được phát hành trên blockchain Stellar (XLM), hai công ty cho biết hôm thứ Ba.
Token hóa là quá trình chuyển quyền sở hữu một tài sản thực (cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư…) thành token số trên blockchain, cho phép giao dịch, chuyển nhượng và lập trình các quyền đó một cách liên tục.
Quỹ chỉ số là quỹ đầu tư được thiết kế để mô phỏng biến động của một chỉ số tham chiếu như Nasdaq-100 hay S&P 500, thay vì nhà quản lý tự chọn cổ phiếu.
Stellar là một mạng blockchain mã nguồn mở, tối ưu cho việc phát hành và chuyển dịch tài sản số với chi phí thấp; đồng XLM là token gốc của mạng lưới này.
Nối tiếp quỹ SPXA và cột mốc 1 tỷ USD
JQQQ ra đời sau khi Janus Henderson giới thiệu một sản phẩm quỹ chỉ số onchain tương tự vào năm ngoái: Janus Henderson Anemoy S&P 500 Fund (SPXA) – quỹ chỉ số token hóa đầu tiên được S&P Dow Jones Indices cấp phép.
Theo Janus Henderson, nền tảng đầu tư onchain của công ty hiện nắm hơn 1 tỷ USD tài sản, trải rộng trên trái phiếu chính phủ, tín dụng cấu trúc và cổ phiếu.
Quỹ do tổ chức phát hành khác gì token cổ phiếu bên thứ ba?
JQQQ đi theo mô hình do tổ chức phát hành bảo trợ: Janus Henderson phát hành và quản lý quỹ, Centrifuge cung cấp hạ tầng blockchain, còn Nasdaq cấp phép chỉ số được theo dõi.
Quỹ do tổ chức phát hành (issuer-sponsored fund) là sản phẩm trong đó chính công ty quản lý tài sản đứng ra phát hành phiên bản token hóa của quỹ mình, chịu trách nhiệm vận hành và tuân thủ, thay vì để một bên thứ ba tự tạo token ăn theo giá cổ phiếu.
Điều này khác với các token cổ phiếu của bên thứ ba – loại sản phẩm có thể được bảo chứng bằng cổ phiếu lưu ký hoặc được cấu trúc thành công cụ riêng để theo dõi giá cổ phiếu. Nhà đầu tư mua những sản phẩm đó không nhất thiết sở hữu cổ phiếu cơ sở hay nhận được các quyền của cổ đông.
Sự phân biệt này đang trở thành tâm điểm trong cuộc tranh luận về token hóa. Gần đây nhất, 22 công ty đã phản đối kế hoạch giao dịch cổ phiếu của họ dưới dạng token trên sàn OKX-ICE, làm dấy lên câu hỏi liệu tổ chức phát hành cổ phiếu có nên có tiếng nói khi cổ phiếu của họ bị token hóa hay không.
“Khi nhà đầu tư tìm kiếm những cách thức mới để tiếp cận thị trường thông qua hạ tầng số, nhu cầu tiếp cận các chỉ số chuẩn mực, minh bạch và đã được khẳng định vẫn tiếp tục tăng”, Sean Wasserman, trưởng bộ phận quản lý sản phẩm chỉ số tại Nasdaq, cho biết.
Hướng tới sản phẩm sinh ra để chạy trên blockchain
Quỹ JQQQ cũng cho thấy token hóa đang vượt ra khỏi việc số hóa các khoản đầu tư sẵn có, để tiến tới những sản phẩm được thiết kế ngay từ đầu nhằm vận hành trên blockchain.
Về lâu dài, các quỹ như vậy có thể cho phép nhà đầu tư dùng khoản nắm giữ của mình làm tài sản thế chấp cho các khoản vay, hoặc luân chuyển chúng giữa các ứng dụng tài chính trên blockchain – tùy thuộc vào yêu cầu pháp lý và mức độ hỗ trợ của từng nền tảng.
“Token hóa trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều khi những tài sản mà nhà đầu tư muốn sở hữu cũng có thể trở thành các khối xây dựng cho một hệ thống tài chính onchain”, Anil Sood, giám đốc chiến lược và tăng trưởng tại Centrifuge, nhận định.
Các điểm chính cần nhớ
- JQQQ: quỹ token hóa theo chỉ số Nasdaq-100, do Janus Henderson phát hành và quản lý.
- Đối tác: Centrifuge cung cấp hạ tầng blockchain; Nasdaq cấp phép chỉ số.
- Blockchain phát hành: Stellar (XLM).
- Quy mô tổ chức phát hành: Janus Henderson quản lý khoảng 500 tỷ USD tài sản.
- Nền tảng onchain của Janus Henderson: hơn 1 tỷ USD, gồm trái phiếu chính phủ, tín dụng cấu trúc và cổ phiếu.
- Tiền lệ: SPXA – quỹ S&P 500 token hóa đầu tiên được S&P Dow Jones Indices cấp phép (ra mắt năm trước).
- Mốc tranh luận: 22 công ty phản đối kế hoạch token hóa cổ phiếu của họ trên sàn OKX-ICE.
Câu hỏi thường gặp
JQQQ là gì và khác gì so với token cổ phiếu của bên thứ ba?
JQQQ là quỹ token hóa theo chỉ số Nasdaq-100, do chính Janus Henderson phát hành và quản lý, Centrifuge cung cấp hạ tầng blockchain và Nasdaq cấp phép chỉ số. Khác với token cổ phiếu bên thứ ba – loại có thể chỉ được bảo chứng bằng cổ phiếu lưu ký hoặc mô phỏng giá cổ phiếu – nhà đầu tư JQQQ nắm một sản phẩm do chính nhà quản lý quỹ phát hành, chứ không phải công cụ ăn theo giá do bên ngoài tạo ra.
Quỹ JQQQ được phát hành trên blockchain nào?
Quỹ được phát hành trên blockchain Stellar (XLM). Đây là mạng blockchain mã nguồn mở tối ưu cho việc phát hành và chuyển dịch tài sản số với chi phí thấp.
Vì sao mô hình quỹ do tổ chức phát hành lại quan trọng trong tranh luận về token hóa?
Vì nó xác định ai có tiếng nói và trách nhiệm với sản phẩm token hóa. Với mô hình issuer-sponsored, chính công ty quản lý quỹ phát hành và vận hành sản phẩm, còn Nasdaq cấp phép chỉ số. Trong khi đó, token cổ phiếu bên thứ ba có thể ra đời mà không cần sự tham gia của tổ chức phát hành cổ phiếu – điều mà 22 công ty gần đây đã phản đối khi kế hoạch token hóa cổ phiếu của họ được đề xuất trên sàn OKX-ICE.
Token hóa cổ phiếu và quỹ có thể mang lại lợi ích gì?
Theo Janus Henderson và Centrifuge, các quỹ được xây dựng để chạy trên blockchain ngay từ đầu có thể cho phép nhà đầu tư dùng khoản nắm giữ làm tài sản thế chấp cho khoản vay, hoặc luân chuyển chúng giữa các ứng dụng tài chính onchain – tùy thuộc vào yêu cầu pháp lý và mức độ hỗ trợ của từng nền tảng.
Nền tảng onchain của Janus Henderson hiện có quy mô bao nhiêu?
Nền tảng đầu tư onchain của Janus Henderson hiện nắm hơn 1 tỷ USD tài sản, trải rộng trên trái phiếu chính phủ, tín dụng cấu trúc và cổ phiếu. Trước JQQQ, công ty đã ra mắt quỹ SPXA theo chỉ số S&P 500 – quỹ chỉ số token hóa đầu tiên được S&P Dow Jones Indices cấp phép.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Finance
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
