Chế độ MiCA của Châu Âu hiện đang được đưa ra đánh giá, thường được gọi là “MiCA 2.0”, thông qua một đợt tham vấn dự kiến kết thúc vào khoảng tháng 9.
Tóm tắt chính
- MiCA ban đầu được thiết kế cho thị trường crypto giao ngay (spot), nhưng cách phân loại đó đã trở nên quá hẹp trước làn sóng chấp nhận mạnh mẽ của stablecoin và công nghệ token hóa trong lĩnh vực tài chính định chế và bán buôn (wholesale finance).
Đã sáu năm kể từ khi quy định về Các thị trường tài sản mã hóa (MiCA) của Châu Âu lần đầu tiên được đề xuất và ba năm kể từ khi nó chính thức được ban hành thành luật. Rất nhiều điều đã thay đổi trong thời gian qua, không kỳ vọng nhất là sự quan tâm ngày càng lớn từ các doanh nghiệp và cá nhân đối với stablecoin trong hoạt động thanh toán quốc tế.
Thực tế đó đã đẩy các đồng token — loại tiền mã hóa có giá trị được neo cố định vào một đồng tiền pháp định — lên vị trí ưu tiên hàng đầu khi MiCA bước vào giai đoạn đánh giá để chuẩn bị cho những gì đang được gọi là “MiCA 2.0”. Đây là một bản cập nhật cho khung quản lý từng mang tính tiên phong vốn chủ yếu được thiết kế cho mảng crypto giao ngay.
Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã liên tục cảnh báo rằng sức mạnh của các đồng stablecoin neo giá vào USD có thể gây tổn hại đến khả năng kiểm soát các điều kiện tiền tệ của cơ quan này đối với vùng eurozone gồm 21 quốc gia. Dù giải pháp ưu tiên của ECB là một đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) chứ không phải stablecoin hệ Euro, một số nhà hoạch định chính sách đã giảm bớt lập trường phản đối của họ, theo John Orchard, chủ tịch Viện Tiền tệ Kỹ thuật số tại OMFIF, một tổ chức nghiên cứu độc lập về ngân hàng trung ương, chính sách kinh tế và đầu tư công.
“Nếu bạn lắng nghe các quan chức Ngân hàng Trung ương Châu Âu, bạn sẽ nhận thấy ý kiến của họ thay đổi tùy thuộc vào từng cá nhân,” Orchard chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn. “Nhưng hiện tại họ đã sẵn sàng chấp nhận stablecoin trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng và có lẽ là một công cụ chuyển tiền, nhưng họ không muốn stablecoin được dùng cho hoạt động thanh toán bán buôn — mảng mà Mỹ đang sẵn sàng thử nghiệm.”
Năm ngoái, Mỹ đã thông qua Đạo luật GENIUS, đạo luật tạo ra một định nghĩa pháp lý cho hoạt động thanh toán bằng stablecoin và giao nhiệm vụ giám sát việc phát hành chúng cho Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) — hai trong số các cơ quan quản lý ngân hàng lớn của Mỹ. Các token định giá bằng USD hiện chiếm tới 310 tỷ USD trong tổng quy mô 311 tỷ USD của toàn bộ thị trường này. Các dòng stablecoin không phải USD thậm chí còn chưa đạt nổi mức 0,5%, theo dữ liệu từ DeFiLlama.
Làn sóng rút vốn khỏi ngân hàng
Bên cạnh đó, thị trường cũng đang đối mặt với những câu hỏi hóc búa xung quanh hoạt động phân phối lợi suất (yield distribution) và rủi ro tháo chạy tiền gửi (deposit flight) — hiện tượng dòng vốn chuyển dịch từ tài khoản ngân hàng sang ví blockchain. Đây là một mảng nằm trong Đạo luật Làm rõ Thị trường (Clarity Act) của Mỹ, dự luật vốn đã đi đến một sự thỏa hiệp tương đối hỗn độn và vẫn chưa được thông qua thành luật.
“Sảnh vận động hành lang của ngành ngân hàng tại Mỹ và Châu Âu đã đấu tranh một cách đầy thuyết phục để ngăn chặn stablecoin chi trả lợi suất, do lo ngại rủi ro rút ròng tiền gửi ngân hàng. Ủy ban EU muốn xem xét lại điều đó, mặc dù khả năng thay đổi là rất thấp,” Orchard nói.
Một điểm khác biệt lớn giữa các đồng stablecoin ở Mỹ và Châu Âu là yêu cầu của MiCA về việc phải chuyển các khoản tiền gửi bảo chứng stablecoin quay trở lại hệ thống ngân hàng, trong khi theo Đạo luật GENIUS, các khoản dự trữ có thể được nắm giữ dưới dạng nợ chính phủ Mỹ (trái phiếu kho bạc).
Về khía cạnh đó, dự án Qivalis là một cái tên đáng lưu ý — đây là một liên minh gồm các ngân hàng và tổ chức tài chính khác đang tìm cách phát triển một đồng stablecoin định giá bằng đồng euro. Qivalis giải quyết được các mối quan ngại của EU vì các thành viên của dự án chính là các ngân hàng, và do đó có thể tự đáp ứng các yêu cầu về dự trữ nội bộ. Dự án cũng mở ra khả năng thúc đẩy một làn sóng phản kháng lại sự thống trị của đồng đô la Mỹ, một yếu tố nằm trong chương trình nghị sự về quyền tự chủ chiến lược của EU.
Một trở ngại lớn đối với EU là sự thiếu vắng của một thị trường trái phiếu kho bạc thống nhất như ở Mỹ. Đã có một ý tưởng cho rằng một tài sản an toàn của Châu Âu có thể được tạo ra theo phương pháp tổng hợp (synthetic) — một cấu trúc thiết kế stablecoin nơi tổ chức phát hành sẽ mua các công cụ thị trường tiền tệ từ các chính phủ Châu Âu, tương tự như cách một stablecoin theo chuẩn GENIUS mua trái phiếu kho bạc Mỹ, Orchard của OMFIF cho biết.
“Ủy ban được cho là đang cân nhắc ý tưởng đánh giá lại các yêu cầu dự trữ để một mô hình giống như Đạo luật GENIUS có thể tồn tại, nơi nhà vận hành stablecoin có thể mua các công cụ thị trường tiền tệ từ các chính phủ Châu Âu thay vì bắt buộc phải chuyển dòng tiền ngược trở lại vào hệ thống ngân hàng,” Orchard nói.
Các cơ quan quản lý Châu Âu cũng đang tranh luận về cách xử lý các mô hình stablecoin đa tổ chức phát hành (multi-issuance stablecoins), chẳng hạn như USDC của Circle Internet (CRCL), vốn có thể được đúc bởi nhiều thực thể pháp lý riêng biệt tại các khu vực tài phán khác nhau, nhưng lại hiển thị với người dùng như một đồng token đồng nhất và có thể hoán đổi cho nhau.
Khi MiCA được thiết kế, ý định ban đầu của Ủy ban Châu Âu chắc chắn là hỗ trợ các mô hình đa phát hành này, theo Catarina Veloso, giám đốc bộ phận quản lý và tuân thủ tại Notabene — một giao thức được thiết kế để đưa các giao dịch crypto vào nền kinh tế hàng ngày. Nhưng trong giai đoạn thực thi, các bên lợi ích khác nhau trong EU, bao gồm cả ECB, đã thúc đẩy sự phản đối vì họ có những góc nhìn riêng về các rủi ro phát sinh.
Giá trị thực sự của stablecoin nằm ở việc chúng mang tính chất toàn cầu một cách bản xứ, Veloso nhận định. Việc áp đặt các giới hạn địa lý sẽ tạo ra một kịch bản nơi Circle Europe (hiện đã được cấp phép theo MiCA) sẽ cần phải xây dựng một phiên bản USDC phân mảnh của riêng mình dành riêng cho thị trường Châu Âu, bà nói.
“Một trong những giá trị gia tăng cốt lõi của stablecoin là nó không phải một hệ thống thanh toán được xây dựng bên trong một khu vực tài phán cụ thể,” Veloso chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn. “Vì vậy, giá trị đó đang bị pha loãng bởi thực tế là nó hiện đang bị thâu tóm bởi các khung pháp lý vốn tồn tại bó hẹp bên trong các biên giới.”
Giành quyền kiểm soát trung tâm
Không liên quan đến stablecoin, một lĩnh vực thảo luận quan trọng khác là khả năng áp dụng sự kiểm soát tập trung hơn đối với MiCA, dưới sự bảo trợ của Cơ quan Chứng khoán và Thị trường Châu Âu (ESMA).
Sự thay đổi đó sẽ giúp loại bỏ những điểm khác biệt trong việc thực thi quy tắc tại các quốc gia thành viên, đồng thời làm giảm bớt rủi ro tạo ra một tổ chức quan liêu có thể kìm hãm ngành công nghiệp còn non trẻ này. Một số nhà quan sát, bao gồm cả trong Ủy ban Châu Âu, đã gợi ý rằng việc dịch chuyển sự tập trung này ra khỏi các cơ quan quản lý quốc gia ở thời điểm hiện tại là quá sớm.
“Vào lúc này, việc giám sát MiCA đang được phân bổ thông qua Các Cơ quan có Thẩm quyền Quốc gia — như Bafin của Đức, v.v. — và nếu điều đó thay đổi, quy định sẽ cần phải được cập nhật,” Orchard nói. “Nhận thấy tính cần thiết phải làm vậy, họ đã quyết định nhân cơ hội này để xem xét các lĩnh vực khác có thể cải thiện, bao gồm việc phân chia thẩm quyền giữa MiCA và MiFID [Chỉ thị về Thị trường Công cụ Tài chính của Châu Âu], chẳng hạn.”
Kết nối điều này với nhu cầu của các doanh nghiệp tại Châu Âu, Denzel Walters, trưởng chi nhánh Luxembourg tại công ty giao dịch crypto B2C2, đã chỉ ra chuyên môn mà khu vực tài phán có thị trường nội địa tương đối nhỏ này sở hữu khi nói đến việc thấu hiểu và cho phép phân phối dịch vụ, không chỉ trên khắp Châu Âu, mà còn trên toàn cầu.
“Từ góc nhìn kinh doanh, có nhiều lý do tại sao chúng tôi chọn thiết lập sự hiện diện tại Châu Âu từ Luxembourg, và cho dù đó là cơ quan quản lý quốc gia hay Châu Âu, bạn đều mong muốn thấy những lợi thế đó tiếp tục được duy trì,” Walters chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn.
“Chắc chắn kết quả cuối cùng không phải là bản thân các điều luật,” ông nói. “Kết quả cuối cùng phải là khả năng phát triển của một doanh nghiệp.”
Theo CoinDesk
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
