Tóm tắt
JPMorgan cho rằng riêng cái mác “AI” không còn đủ để thuyết phục giới cho vay. Các tổ chức tín dụng giờ đòi hỏi bằng chứng doanh nghiệp có thể tự tài trợ cho đầu tư, trả được nợ và cuối cùng biến chi tiêu thành dòng tiền thực.
Chi phí bảo hiểm rủi ro vỡ nợ (CDS) gắn với một số công ty liên quan tới AI đã chạm mức cao kỷ lục. Theo Morgan Stanley, khối lượng giao dịch CDS của nhóm ông lớn công nghệ đạt bình quân hơn 9 tỷ USD mỗi tuần trong tháng 9, tăng mạnh so với mức dưới 2 tỷ USD/tuần hồi tháng 7.
Đáng lo nhất là nhóm doanh nghiệp phụ thuộc nợ vay: một công ty hạ tầng AI có CDS 5 năm vọt lên 1.100 điểm cơ bản, nghĩa là bảo hiểm cho 10 triệu USD nợ của họ tốn hơn 1 triệu USD mỗi năm, hàm ý xác suất vỡ nợ trong 5 năm ở mức gần hoặc trên 50%.
JPMorgan nhấn mạnh căng thẳng hiện tập trung ở những mô hình kinh doanh buộc phải dựa vào thị trường nợ, nhưng cảnh báo nếu AI suy giảm sâu hơn thì rủi ro có thể lan sang các tài sản rủi ro khác, trong đó có Bitcoin.
Nội dung chi tiết
“Mác AI” không còn là tấm vé vay vốn
Theo JPMorgan, chỉ có nhãn “AI” không còn đủ để đảm bảo doanh nghiệp huy động được vốn, vì người cho vay giờ đánh giá cả tính khả thi kinh doanh lẫn sức khỏe tài chính của công ty.
“Chỉ riêng mác AI không còn đủ để trấn an người cho vay. Các công ty phải chứng minh họ có thể tài trợ cho đầu tư, trả được nợ và cuối cùng biến chi tiêu thành dòng tiền”, Justin Biemann, chiến lược gia đầu tư toàn cầu tại J.P. Morgan Private Bank, viết trong báo cáo công bố ngày 23/10.
Hôm Chủ nhật, Elon Musk cũng đưa ra cảnh báo tương tự, cho rằng nguồn vốn vay đang cạn dần đối với các “AI neocloud” – nhóm doanh nghiệp có doanh thu phụ thuộc gần như hoàn toàn vào trung tâm dữ liệu.
AI neocloud là các nhà cung cấp hạ tầng tính toán chuyên biệt cho AI, chủ yếu bán sức mạnh xử lý (GPU) và dịch vụ đám mây thuê theo giờ, khác với những “ông lớn” cloud đa dịch vụ như AWS hay Azure.
Vì sao chuyện này quan trọng với crypto
AI là một trong những câu chuyện đầu tư mạnh nhất thúc đẩy khẩu vị rủi ro trên toàn thị trường tài chính, bao gồm cả bitcoin. Bitcoin và Nvidia cùng tạo đáy trong vòng vài tuần sau khi ChatGPT ra mắt vào cuối năm 2022 và đã tăng mạnh kể từ đó. Vì vậy, bất ổn trong lĩnh vực AI hoàn toàn có thể tràn sang thị trường crypto.
Những cảnh báo trên xuất hiện trong bối cảnh thị trường ngày càng hoài nghi liệu lời hứa của AI có thực sự hiện lên bảng cân đối kế toán hay không. Chỉ số Nasdaq thiên về công nghệ đã giảm 6,7%, từ 31.360 xuống 29.263 điểm kể từ ngày 6/10, với các cổ phiếu gắn với AI như Nvidia và Oracle giảm mạnh hơn mức chung của chỉ số.
Căng thẳng lộ diện trên thị trường tín dụng
Áp lực cũng hiện rõ trên thị trường tín dụng: chi phí bảo hiểm rủi ro vỡ nợ của một số công ty liên quan tới AI đã lên mức kỷ lục.
CDS (credit default swap – hoán đổi rủi ro tín dụng) là một hợp đồng bảo hiểm cho khoản nợ: người mua trả phí hằng năm, và nếu bên vay phá sản hoặc không trả được nợ, người mua nhận một khoản chi trả lớn. Mức phí này, còn gọi là spread, được tính bằng điểm cơ bản (basis point). Một điểm cơ bản tương đương 0,01%, nên với mức 100 điểm cơ bản, bảo hiểm cho 10 triệu USD nợ tốn 100.000 USD mỗi năm. Spread càng rộng nghĩa là nhà đầu tư càng đòi hỏi nhiều hơn để chấp nhận rủi ro tín dụng đó.
Sự sốt sắng mua CDS còn thể hiện ở khối lượng giao dịch. Theo Morgan Stanley, giao dịch CDS hằng tuần gắn với trái phiếu do Oracle (ORCL), SpaceX (SPCX), Alphabet (GOOG), Amazon (AMZN), Meta (META), Broadcom (AVGO) và Nvidia (NVDA) phát hành đạt bình quân hơn 9 tỷ USD trong tháng 9, tăng đáng kể so với mức dưới 2 tỷ USD mỗi tuần trong tháng 7.
Nhóm phụ thuộc nợ vay bị định giá như “gần vỡ nợ”
Bức tranh đáng lo nhất thuộc về những doanh nghiệp sống nhờ vay nợ. Không nêu tên, Biemann cho biết một công ty hạ tầng AI phụ thuộc tài trợ đã gánh hàng chục tỷ USD nợ và các nghĩa vụ khác. CDS 5 năm của công ty này vọt lên 1.100 điểm cơ bản, tức là bảo hiểm cho 10 triệu USD nợ của họ sẽ tốn hơn 1 triệu USD mỗi năm.
“Mức định giá này hàm ý xác suất vỡ nợ trong 5 năm ở mức gần hoặc trên 50%, tăng từ mức dưới 30% của một năm trước”, Biemann viết.
Ông lấy Lehman Brothers làm ví dụ về việc CDS hoạt động như một tín hiệu cảnh báo sớm. CDS của Lehman bình quân dưới 100 điểm cơ bản trong quý III/2007 và vượt 1.400 điểm vào giữa tháng 9/2008, thời điểm họ nộp đơn phá sản và làm chấn động thị trường toàn cầu. Theo Biemann, nhà đầu tư hôm nay có thể xem CDS “như những đèn cảnh báo chứ không phải đồng hồ đếm ngược”.
Nói cách khác, các công ty AI không nhất thiết đang đi theo vết xe của Lehman. Ngoài ra, hoạt động trên CDS của những “ông lớn” AI trông giống phòng ngừa rủi ro (hedging) hơn là đặt cược vào một cuộc khủng hoảng. Các doanh nghiệp AI hàng đầu có dòng tiền mạnh chỉ trả 50–120 điểm cơ bản cho gói bảo hiểm 5 năm, mức mà Biemann nói “vẫn giống giá của bảo hiểm danh mục đầu tư hơn là dự báo về kiệt quệ tài chính”. Một số bên đi vay hạ tầng lâu năm đã tiến gần 300 điểm cơ bản, trong khi chi phí bảo hiểm trên toàn thị trường trái phiếu hạng đầu tư (investment grade) vẫn tương đối vững.
Trái phiếu investment grade là nhóm trái phiếu doanh nghiệp được các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đánh giá ở mức an toàn (từ BBB-/Baa3 trở lên), tức rủi ro vỡ nợ thấp hơn nhóm “high yield”.
“Lo ngại hiện chỉ giới hạn ở những mô hình kinh doanh cần thị trường nợ luôn mở cửa, trong khi chi tiêu vẫn cao và dòng tiền vẫn hạn chế”, ông nói.
Các con số đáng chú ý
- Nasdaq giảm 6,7%, từ 31.360 xuống 29.263 điểm kể từ ngày 6/10, với Nvidia và Oracle giảm sâu hơn chỉ số chung.
- Giao dịch CDS hằng tuần của nhóm Oracle, SpaceX, Alphabet, Amazon, Meta, Broadcom, Nvidia: hơn 9 tỷ USD trong tháng 9, so với dưới 2 tỷ USD/tuần trong tháng 7.
- Một công ty hạ tầng AI phụ thuộc nợ vay: CDS 5 năm ở 1.100 điểm cơ bản, tức hơn 1 triệu USD/năm để bảo hiểm 10 triệu USD nợ; xác suất vỡ nợ 5 năm gần hoặc trên 50%, so với dưới 30% một năm trước.
- Các “ông lớn” AI có dòng tiền mạnh: 50–120 điểm cơ bản cho gói bảo hiểm 5 năm.
- Một số bên đi vay hạ tầng lâu năm: tiến gần 300 điểm cơ bản.
- Lehman Brothers: CDS bình quân dưới 100 điểm cơ bản trong quý III/2007, vượt 1.400 điểm vào giữa tháng 9/2008 trước khi phá sản.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chỉ có mác AI không còn giúp doanh nghiệp vay được vốn?
Vì người cho vay giờ đòi hỏi nhiều hơn một câu chuyện hấp dẫn. Theo JPMorgan, doanh nghiệp phải chứng minh được khả năng tự tài trợ cho đầu tư, trả nợ đúng hạn và cuối cùng tạo ra dòng tiền từ chính khoản chi tiêu của mình.
CDS là gì và vì sao nhà đầu tư theo dõi nó?
CDS (credit default swap) là hợp đồng bảo hiểm cho khoản nợ: người mua trả phí hằng năm và được chi trả lớn nếu bên vay phá sản hoặc không trả được nợ. Phí bảo hiểm tính bằng điểm cơ bản; spread càng rộng nghĩa là thị trường càng lo ngại rủi ro vỡ nợ. Giới đầu tư theo dõi CDS như một tín hiệu cảnh báo sớm, giống trường hợp Lehman Brothers năm 2008.
Chi phí bảo hiểm nợ của các công ty AI hiện cao đến mức nào?
Các “ông lớn” AI có dòng tiền mạnh chỉ trả 50–120 điểm cơ bản cho gói bảo hiểm 5 năm, một số bên đi vay hạ tầng lâu năm gần 300 điểm cơ bản. Trong khi đó, một công ty hạ tầng AI phụ thuộc nợ vay có CDS 5 năm lên tới 1.100 điểm cơ bản, tức hơn 1 triệu USD mỗi năm để bảo hiểm 10 triệu USD nợ.
Rủi ro từ thị trường tín dụng AI có ảnh hưởng tới Bitcoin và crypto không?
Có thể. AI là một trong những câu chuyện đầu tư mạnh nhất thúc đẩy khẩu vị rủi ro trên thị trường tài chính, và bitcoin từng tạo đáy cùng thời điểm với Nvidia sau khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022. JPMorgan cảnh báo nếu AI suy giảm sâu hơn, rủi ro có thể lan sang các tài sản rủi ro khác, trong đó có Bitcoin.
JPMorgan so sánh tình hình hiện nay với Lehman Brothers như thế nào?
JPMorgan dùng Lehman làm ví dụ về việc CDS cảnh báo sớm: CDS của Lehman bình quân dưới 100 điểm cơ bản trong quý III/2007 và vượt 1.400 điểm vào giữa tháng 9/2008 trước khi phá sản. Tuy nhiên, chuyên gia của họ nhấn mạnh nhà đầu tư nên xem CDS hiện nay như “đèn cảnh báo chứ không phải đồng hồ đếm ngược”, bởi hoạt động trên CDS của các ông lớn AI giống phòng ngừa rủi ro hơn là dự báo khủng hoảng.
Dịch và biên tập lại theo nguồn: CoinDesk Market
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm triển khai thị trường tài sản số tại Việt Nam, Tienmahoa.Net hiện chỉ cung cấp thông tin cho độc giả quốc tế và không phục vụ người dùng tại Việt Nam cho đến khi có hướng dẫn chính thức từ cơ quan chức năng.
