Một ví được cho là liên quan đến World Liberty Financial (WLFI) – tổ chức tài chính gắn với Tổng thống Donald Trump và do các con trai ông quản lý – đã rút khoảng 173 wrapped Bitcoin (WBTC) khỏi giao thức Aave V3 vào ngày 5/2, sau đó bán số tài sản này để tất toán khoản nợ stablecoin trị giá khoảng 11,75 triệu USD.
Diễn biến này phản ánh rõ cơ chế giảm đòn bẩy chủ động (voluntary deleveraging). Khi giá Bitcoin điều chỉnh xuống dưới mốc 63.000 USD, các “cá voi” buộc phải bán tài sản thế chấp nhằm hạ đòn bẩy, trước khi hệ thống thanh lý tự động của các giao thức DeFi kích hoạt ở những điều kiện bất lợi hơn.
Địa chỉ ví 0x77a…F94F6, được Arkham Intelligence gắn nhãn là WLFI, đã rút khoảng 73 WBTC và 100 WBTC từ pool tài sản thế chấp trên Aave V3. Sau đó, ví này hoàn trả lần lượt 5.037.001 USDC và 6.710.808 USDC cho giao thức thông qua hai giao dịch riêng biệt.
Dù chưa có xác nhận chính thức về quyền sở hữu ví, các nền tảng phân tích on-chain và những báo cáo trước đó cho thấy mô hình giao dịch này trùng khớp với các vị thế WBTC và ETH mà World Liberty Financial từng nắm giữ trên Aave.
Về bản chất, ví đã chuyển đổi mức độ tiếp xúc với Bitcoin sang tiền mặt nhằm giảm đòn bẩy và cải thiện hệ số an toàn (health factor). Hiện tại, ví này vẫn duy trì mức tiếp xúc đáng kể, với khoảng 13.298 WETH và 167 WBTC được dùng làm tài sản thế chấp trên Aave, bảo đảm cho khoản nợ USDC lãi suất biến đổi trị giá khoảng 18,47 triệu USD.
Tuy nhiên, hệ số health factor hiện ở mức 1,54 – cao hơn đáng kể so với ngưỡng thanh lý 1,0 của Aave. Điều này cho thấy vị thế vẫn còn “dư địa an toàn”, nhưng không thực sự thoải mái. Chỉ cần giá trị tài sản thế chấp giảm khoảng 38%, quá trình thanh lý sẽ được kích hoạt.
Theo Chaos Labs, trong một làn sóng biến động gần đây, Aave V3 đã ghi nhận khoảng 140 triệu USD giá trị bị thanh lý chỉ trong 24 giờ. Trong khi đó, 21Shares cho biết tổng giá trị thanh lý trên toàn thị trường lên tới 3,7 tỷ USD trong cuối tuần.
Những con số này cho thấy quá trình xả đòn bẩy đang diễn ra trên diện rộng, không chỉ riêng Aave hay các nền tảng cho vay phi tập trung. Khi hệ số health factor chạm ngưỡng, các giao thức buộc phải bán tài sản thế chấp để bù đắp rủi ro nợ xấu.
Khác biệt cốt lõi giữa giảm đòn bẩy chủ động và thanh lý cưỡng bức không nằm ở tác động thị trường, mà ở chất lượng thực thi. Việc bán 173 WBTC quanh mức 69.000 USD giúp tạo ra khoảng 12 triệu USD – đủ để trả nợ. Ngược lại, nếu chờ đến khi health factor xuống dưới 1,0, Aave sẽ bán đấu giá số tài sản này với mức chiết khấu 5–10% trong điều kiện thị trường căng thẳng, khiến nhà đầu tư mất quyền kiểm soát thời điểm và giá bán.
Dù theo kịch bản nào, kết quả đều giống nhau: Bitcoin bị đưa ra thị trường và đòn bẩy bị loại bỏ – đồng nghĩa với việc dòng vốn từng được tái sử dụng cho các vòng mua tiếp theo không còn tồn tại.
Ở góc độ vĩ mô hơn, việc các “cá voi” đồng loạt giảm đòn bẩy tạo ra một vòng phản hồi tiêu cực. Lãi suất vay biến đổi trên Aave tăng theo mức độ sử dụng, khiến chi phí duy trì đòn bẩy cao hơn và buộc thêm nhiều vị thế phải thu hẹp. Đồng thời, thanh khoản thị trường suy yếu, chênh lệch giá mở rộng và độ sâu sổ lệnh giảm, làm gia tăng trượt giá đối với các giao dịch lớn.
Áp lực này còn được khuếch đại bởi dòng vốn rút ra khỏi các quỹ ETF Bitcoin giao ngay. Tổng vốn hóa thị trường crypto đã giảm xuống dưới 2,1 nghìn tỷ USD so với đỉnh ngày 6/10, trùng với giai đoạn ETF liên tục bị rút vốn khi các tổ chức chuyển sang các tài sản an toàn hơn.
Khi ETF còn tích lũy trong giai đoạn 2024–đầu 2025, chúng đóng vai trò hấp thụ nguồn cung trong những thời điểm biến động. Hiện tại, lực cầu đó đã đảo chiều, khiến các “cá voi DeFi” trở thành tác nhân định giá cận biên – và họ đang bán tài sản thế chấp để trả nợ, thay vì gia tăng mức độ tiếp xúc.
Ba kịch bản đang được đặt ra cho thị trường. Kịch bản cơ sở là giảm đòn bẩy có trật tự, khi các vị thế lớn bán dần tài sản, trả nợ và tránh được làn sóng thanh lý hàng loạt. Thị trường ổn định ở mặt bằng giá thấp hơn, nhưng nỗ lực phục hồi bị hạn chế do áp lực bán kéo dài.
Kịch bản tiêu cực hơn là làn sóng thanh lý dây chuyền, khi một nhịp giảm mạnh khác kích hoạt các cơ chế thanh lý trước khi nhà đầu tư kịp hành động. Các nền tảng như Aave hay Compound sẽ phải xử lý nợ xấu với tốc độ nhanh hơn khả năng hấp thụ của thị trường.
Rủi ro đuôi (tail risk) nằm ở các cú sốc thanh khoản liên thị trường, khi ETF tiếp tục bị rút vốn, hợp đồng phái sinh thu hẹp và các “cá voi” ồ ạt bán tài sản để không trở thành người rời khỏi thị trường sau cùng.
Việc bán 173 WBTC để trả khoản nợ 11,75 triệu USD không phải một sự kiện đơn lẻ, mà là một điểm dữ liệu trong xu hướng rộng lớn hơn. Các “cá voi” không đầu hàng, nhưng họ đang chuyển Bitcoin sang stablecoin để quản lý hệ số an toàn và kéo dài “đường băng” tài chính.
Điều này giúp ngăn chặn các cú sập dây chuyền, nhưng cũng đồng thời làm suy yếu cơ chế khuếch đại tăng giá từng đưa Bitcoin từ 30.000 USD lên 100.000 USD. Khi đòn bẩy bị rút đi, niềm tin kết hợp với quy mô không còn tạo ra hiệu ứng cộng hưởng. Thay vào đó, thị trường bước vào giai đoạn thanh lý có trật tự – từng WBTC một.
Thạch Sanh
Theo Tapchibitcoin
