Năm 2025 ghi nhận ít nhất bốn thời điểm thị trường đồng loạt tuyên bố “crypto đã chết”: cú flash crash do AI vào tháng 1, đợt bán tháo vì thuế quan tháng 10 xóa sổ khoảng 19 tỷ USD vị thế đòn bẩy, nhiều tháng altcoin lao dốc không phanh, và cú trượt dài trong quý IV khiến toàn bộ mức tăng của cả năm bị thổi bay.
Mỗi lần như vậy, truyền thông chính thống lại lôi khái niệm “mùa đông crypto” ra dùng. Chỉ riêng đến giữa năm, Bitcoin đã có nhiều “cáo phó” hơn cả năm 2024 cộng lại, nâng tổng số lần bị tuyên bố “đã chết” lên hơn 470 lần kể từ năm 2010.
Tuy nhiên, đằng sau những cú sụt giảm dữ dội và các bài điếu văn trên mạng xã hội, hạ tầng của thị trường vẫn tiếp tục được xây dựng.
Luật về stablecoin được thông qua. Các quỹ ETF giao ngay hút về hàng chục tỷ USD. Những khu vực pháp lý lớn lần đầu ban hành khung quy định rõ ràng, thay vì chỉ đe dọa bằng các biện pháp cưỡng chế.
Kết quả là một nghịch lý: crypto “chết” liên tục trên biểu đồ giá, nhưng lại âm thầm bám rễ sâu hơn bao giờ hết vào hệ thống tài chính toàn cầu.
Dữ liệu mới nhất từ Bitcoin Is Dead công bố trong tuần cho thấy Bitcoin đã bị tuyên bố “đã chết” ít nhất 431 lần. Người dẫn đầu danh sách viết cáo phó vẫn là nhà phê bình lâu năm Peter Schiff.
Cú sốc DeepSeek và flash crash tháng 1
Làn sóng “crypto đã chết” đầu tiên xuất hiện vào cuối tháng 1, bắt nguồn từ mô hình AI DeepSeek. Ngày 27/1, một đợt bán tháo lan rộng trên nhiều loại tài sản đã đánh thẳng vào cổ phiếu công nghệ và nhanh chóng lan sang thị trường crypto.
Chỉ trong một phiên, khoảng 269 tỷ USD vốn hóa thị trường crypto bị xóa sổ, gần 850 triệu USD vị thế đòn bẩy bị thanh lý. Bitcoin giảm hơn 10%, từ quanh 105.000 USD xuống dưới 98.000 USD chỉ trong vài giờ. Các token liên quan đến AI có lúc mất tới 70% giá trị trong một ngày.
Một số phân tích cho rằng DeepSeek không chỉ làm vỡ bong bóng AI, mà còn chọc thủng toàn bộ giao dịch “risk-on”, trong đó Bitcoin bị coi là phong vũ biểu cho sự mong manh của đà tăng. Việc sự kiện này xảy ra chưa đầy một tháng sau khi bước sang năm mới càng khiến tâm lý thị trường thêm bi quan.
Tuy vậy, cú sập này chỉ đưa Bitcoin quay lại vùng giá cuối tháng 12, chứ chưa đẩy thị trường vào pha gấu. Sau đó, giá vẫn lập đỉnh lịch sử mới trên 124.000 USD vào tháng 7 và thêm một đỉnh khác vào tháng 10. Nhiều phân tích vi cấu trúc thị trường coi đây là bài kiểm tra đầu tiên của một thị trường crypto ngày càng gắn chặt với tổ chức tài chính, hơn là một thất bại mang tính tồn vong.
Nhìn lại, cú sốc tháng 1 giống một đợt rũ bỏ mạnh trong xu hướng vẫn mang tính tăng trưởng.
Cú sập 10/10 và kỷ lục thanh lý
Thời điểm “crypto đã chết” lớn nhất năm đến vào ngày 10/10. Thông báo bất ngờ của Tổng thống Donald Trump về việc áp thuế 100% lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, trong điều kiện thanh khoản cuối tuần mỏng, đã kích hoạt sự kiện thanh lý mà CoinGlass gọi là lớn nhất lịch sử crypto.
Ước tính khoảng 20 tỷ USD vị thế đòn bẩy bị xóa sổ trong chưa đầy 24 giờ, với hơn 1,6 triệu tài khoản bị thanh lý. Bitcoin lao từ 121.000 USD xuống gần 107.000 USD, Ethereum rơi dưới 4.000 USD, nhiều altcoin xuất hiện các cây nến gần như chạm đáy khi nhà tạo lập thị trường rút lệnh.
Sự kiện này cho thấy đòn bẩy và cấu trúc thị trường crypto vẫn cực kỳ mong manh, bất chấp kỷ nguyên ETF. Các nhà hoạch định chính sách thậm chí còn viện dẫn cú sập này để lập luận rằng các dự luật cấu trúc thị trường tại Mỹ đang đánh giá thấp rủi ro hệ thống của crypto.
Quy mô thanh lý vượt xa các chu kỳ trước, kể cả thời Terra/Luna hay FTX, khiến việc gọi đây là một “cuộc thanh trừng” trở nên dễ hiểu. Tuy nhiên, giá không quay về đáy chu kỳ cũ. Sau cú sập và đợt giảm trong quý IV, Bitcoin chủ yếu dao động trong vùng 80.000–100.000 USD cho tới cuối năm, cao hơn rất nhiều so với đáy 2022–2023.
Cấu trúc thay đổi, chứ không biến mất. Hợp đồng mở phái sinh giảm khoảng 25% chỉ trong một ngày, nhưng ETF giao ngay, các đơn vị lưu ký và thị trường on-chain vẫn hoạt động bình thường. Dòng vốn vào các sản phẩm được quản lý vẫn dương tính từ đầu năm, với khoảng 46,2 tỷ USD chảy vào ETF crypto trong năm 2025; riêng BlackRock báo cáo 74,8 tỷ USD đổ vào các ETF tài sản số của họ tính đến ngày 31/12.
Nói cách khác, phần “đường ống” dành cho tổ chức đã vượt qua bài kiểm tra áp lực, ngay cả khi lớp đầu cơ phía trên bị phá hủy.
Thảm cảnh altcoin, AI token và memecoin
Một mảng khác nuôi dưỡng câu chuyện “crypto đã chết” là sự tàn phá ở các phân khúc beta cao. Token AI và memecoin liên tục hứng chịu các đợt bán tháo trong suốt năm 2025. Riêng trong cú sốc DeepSeek, nhiều token AI giảm trên 20% chỉ trong 24 giờ, một số mất tới 70% trong ngày.
Về sau, truyền thông chuyển sang mô tả “cú sập altcoin meme và AI 2025”, khi các lĩnh vực từng dẫn dắt cơn hưng phấn đầu năm đã trả lại phần lớn thành quả, thậm chí quay về mức giá trước chu kỳ. Nhiều memecoin liên quan đến Trump và bầu cử cũng lao dốc mạnh theo thời gian.
Hàng trăm token từng tăng gấp 10 lần hoặc hơn đầu năm đã kết thúc 2025 với mức giảm trên 90% so với đỉnh. Đây là câu chuyện quen thuộc: các lớp đầu cơ bị quét sạch, trong khi hạ tầng nền tảng tiếp tục được củng cố. Dữ liệu cho thấy TVL DeFi phục hồi đáng kể so với đáy 2023, dù thiệt hại do hack và sự cố giao thức vẫn thấp hơn các đỉnh trước đó.
Quý IV ảm đạm và tiêu đề “Crypto Winter 2.0”
Từ giữa tháng 11 đến tháng 12, Bitcoin lại bị viết cáo phó. Giá giảm khoảng 30% so với đỉnh tháng 10 và xóa sạch mức tăng từ đầu năm. Nhiều ấn phẩm tài chính đặt câu hỏi liệu sự lạc quan xoay quanh Trump đã cạn lực, đồng thời khái niệm “mùa đông crypto” trở lại dày đặc.
Theo 99Bitcoins, chỉ đến giữa năm 2025, Bitcoin đã bị tuyên bố “đã chết” nhiều lần hơn cả năm 2024, với ít nhất 11 lần được ghi nhận vào mùa hè. Cú trượt quý IV càng tiếp thêm đạn dược cho phe hoài nghi.
Tuy nhiên, các dữ kiện phản biện vẫn rất mạnh. ETF Bitcoin vẫn ghi nhận khoảng 22 tỷ USD dòng vốn ròng trong năm, và Vanguard – cái tên vốn thận trọng với crypto – đã đảo chiều vào tháng 12, cho phép khách hàng giao dịch ETF crypto bên thứ ba để giữ chân dòng tiền.
Đến cuối năm, các ETP crypto niêm yết tại Mỹ nắm giữ tổng cộng khoảng 153 tỷ USD tài sản trên 130 sản phẩm, trong đó riêng ETF Bitcoin chiếm 125 tỷ USD. Với bối cảnh đó, việc gọi Bitcoin “đã chết” giống trạng thái mệt mỏi sau một chu kỳ tăng lớn hơn là một sự sụp đổ thực sự.
Quy định, hạ tầng và mức độ sử dụng vẫn tiến lên
Để hiểu vì sao crypto thực chất không chết, cần tách khỏi biến động giá. Báo cáo Global Crypto Regulation Review 2025 của Elliptic cho thấy các chính phủ đang rời xa cách tiếp cận thuần cưỡng chế, chuyển sang xây dựng khung pháp lý toàn diện, tiêu biểu là luật stablecoin GENIUS tại Mỹ và sự đồng bộ hóa ở nhiều khu vực.
MiCA tại châu Âu, cơ chế cấp phép của Hong Kong, sự mở cửa trở lại của Anh với sản phẩm crypto niêm yết, cùng thái độ mềm mỏng hơn tại Mỹ khiến 2025 trở thành năm đầu tiên các thị trường lớn có “sách luật” rõ ràng, thay vì mù mờ.
Song song đó, Visa và các đơn vị xử lý thanh toán lớn mở rộng thử nghiệm stablecoin cho thanh toán xuyên biên giới, trong khi stablecoin ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong dòng tiền quốc tế, đặc biệt tại các thị trường mới nổi.
Căng thẳng cốt lõi của năm 2025 nằm ở chỗ này: Bitcoin bị tuyên bố “đã chết” nhiều hơn bao giờ hết, thanh lý đạt kỷ lục, quý IV u ám. Nhưng đồng thời, crypto cũng lần đầu có khung pháp lý toàn cầu tương đối hoàn chỉnh, ETF và stablecoin trở thành một phần của hạ tầng tài chính chính thống, và các chỉ số sử dụng vẫn cao hơn mọi chu kỳ trước.
Crypto “chết” bốn lần trong năm 2025, và mỗi lần quay lại, nó lại gắn chặt hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu.
Trang Tử
Theo Tapchibitcoin
